Alle soorten › Zangvogels › Tirannen › Blue Mountain-elenia
Blue Mountain-elenia | Elaenia fallax
Blue Mountain Elaenia | Fiofío de las Montañas Azules
De Blue Mountain-elenia is een middelgrote, onopvallende tiran van het bergbos van Jamaica. Tot 2025 werd hij samen met de Hispaniola-elenia als één soort beschouwd; op grond van DNA, kleine verschillen in kleed en vooral de stem worden de twee nu gescheiden. Hij is in de broedtijd vaker te horen dan te zien.
Geluid
De zang bestaat uit een ruisende toon gevolgd door korte, herhaalde tonen, ongeveer tsierrr-tsje-wit-tsje-wit. Daarnaast een lange, dalende, klagende fluittoon.
Opname: Garrett MacDonald — CC BY-NC-SA 3.0 · omgezet naar mono · xeno-canto
Herkenning
14,5–16 cm, met een ronde kop en een klein, smal snaveltje. Kop en bovendelen zijn donker olijfbruin; een deels verborgen witte kruinvlek is zelden zichtbaar. Lichte teugels en een lichte oogring tekenen het gezicht. De donkere vleugels hebben twee duidelijke witte tot groenigwitte vleugelstrepen en lichte randen aan de slagpennen. Keel en borst zijn grijswit met vage streping, de buik is lichtgeel. De seksen zijn gelijk.
Verwarringssoorten
De Jamaicaanse elenia Myiopagis cotta is kleiner en groener en heeft geen duidelijke vleugelstrepen. De Jamaicaanse vireo Vireo modestus heeft een licht oog, een dikkere snavel en gelere onderdelen. De Jamaicaanse piewie Contopus pallidus is donkerder, zonder duidelijke vleugelstrepen, en zit rechtop op een uitkijkpost. De Hispaniola-elenia Elaenia cherriei lijkt sterk op deze soort maar leeft alleen op Hispaniola.
Leefgebied
Het binnenste en de randen van vochtig bergbos en nevelwoud, vooral tussen ongeveer 500 en 2000 m, en open terrein met verspreide bomen, zoals koffieaanplant en struweel in de bergen. Na de broedtijd verspreiden de vogels zich deels vanuit het oostelijke hoogland over grotere delen van het eiland. Zoekt insecten en bessen in het bladerdak.
Waar de vogel het meest zit, ingedeeld naar de vegetatietypen van het Caribisch gebied.
Verspreiding en trek
Endemisch op Jamaica, vooral in de Blue Mountains en John Crow Mountains in het oosten; buiten de broedtijd ook elders en lager op het eiland. Elders komt de soort niet voor. De kaart toont ook waarnemingen van Hispaniola, die bij de Hispaniola-elenia horen.
- Jaarrond
- donker = kerngebied, licht = dun verspreid
Hoe en wanneer kijken
In de broedtijd het beste in de Blue Mountains, bijvoorbeeld rond Hardwar Gap en langs de wegen naar Holywell, waar de zang uit het bergbos klinkt. De vogels worden dan vaker gehoord dan gezien; de vleugelstrepen onderscheiden ze van de Jamaicaanse elenia.
Staat van instandhouding
Niet bedreigd en in het hogere bergbos vrij algemeen, al wordt aangenomen dat de aantallen afnemen door verlies van bos.
Wetenschappelijke naam
Elaenia fallax | Sclater, 1861
Sclater beschreef de soort in 1861 als Elainea fallax; omdat ze later in een ander geslacht is geplaatst, staan auteur en jaartal tussen haakjes. Het geslacht Elaenia werd in 1836 ingevoerd door Sundevall. Elaenia komt van Grieks elaineos 'van olie, olijfkleurig', naar het olijfgroene verenkleed. fallax is Latijn voor 'bedrieglijk', omdat deze soort sterk op andere elenia's lijkt. Het eerst beschreven exemplaar kwam uit Jamaica.