Alle soorten › Steltloperachtigen › Strandlopers en snippen › Steenloper
Steenloper | Arenaria interpres
Ruddy Turnstone | Vuelvepiedras común
De steenloper is een gedrongen, kortpotige steltloper met een bontgetekende kop en borst, die het hele Caribisch gebied door te vinden is op stranden, rotskusten en havenkades. Hij broedt op de arctische toendra en is hier een algemene wintergast; omdat veel onvolwassen vogels in het zuiden blijven, is hij ook in de zomer vrijwel overal aanwezig. Met de korte, wigvormige snavel keert hij stenen, wier en aangespoeld materiaal om op zoek naar voedsel. Op Puerto Rico heet hij playero turco.
Geluid
Een droog, ratelend tuk-a-tuk-tuk of kut-a-kut, vaak bij het opvliegen, en een kort kjuk. Groepen roepen veel tijdens het foerageren.
Opname: David Darrell-Lambert — CC BY-NC-SA 4.0 · omgezet naar mono · xeno-canto
Herkenning
22–24 cm, met een korte, iets opgewipte zwarte snavel en korte oranje poten. In winterkleed zijn de bovendelen donker grijsbruin, met een zwartachtige, onregelmatige borstband die naar de keel en de halszijde uitloopt en een witte keel en buik. In het voorjaar krijgen vogels het broedkleed: een roodbruine, zwart gevlekte rug en een wit-zwart gestreepte kop. Jonge vogels zijn wat bleker, met lichtgezoomde veren op de rug en doffere poten. In vlucht is een kenmerkend patroon van wit te zien: een witte vleugelstreep, witte vlekken op de rug en schouder, een witte stuit en een zwarte band over de staart.
Verwarringssoorten
Weinig verwisselingskans. Andere steltlopers van rotskust en strand, zoals de drieteenstrandloper Calidris alba, zijn veel lichter en missen de zwarte borsttekening en de oranje poten. De kanoet Calidris canutus is egaal grijzer, met een langere, rechte snavel. In vlucht is het bonte wit-zwarte patroon van de steenloper onder de strandlopers uniek.
Leefgebied
Zand- en kiezelstranden met aangespoeld wier, rotskusten, koraalcays, golfbrekers, pieren en havenkades, ook getijdenvlakten en de randen van zoutpannen. Eet kreeftachtigen, weekdieren, insecten en aas; keert stenen en wier om en is opportunistisch, zodat hij ook visafval, voedselresten en eieren van sterns neemt. Bij hoogwater rusten groepen op rotsen, steigers en dakjes langs het water.
Waar de vogel het meest zit, ingedeeld naar de vegetatietypen van het Caribisch gebied.
Verspreiding en trek
Wintergast en doortrekker op alle eilanden van het gebied: de Bahama's, de Turks- en Caicoseilanden, Cuba, de Kaaimaneilanden, Jamaica, Hispaniola, Puerto Rico, de Maagdeneilanden, de hele boog van de Kleine Antillen, de ABC-eilanden, San Andrés en Trinidad en Tobago. Op de meeste kusten algemeen; overzomerende vogels zijn verspreid aanwezig. Buiten het gebied broedt de soort rond de Noordpool en overwintert ze langs kusten over vrijwel de hele wereld.
- Jaarrond
- Wintergast (ca. apr–sep)
- Doortrek (mrt–apr, okt–nov)
- donker = kerngebied, licht = dun verspreid
Hoe en wanneer kijken
Havens, vissersaanlegplaatsen, rotsige kapen en stranden met aangespoeld wier zijn het meest kansrijk; bij visverkoop en op hotelstranden zijn de vogels vaak weinig schuw. Het silhouet, laag en gedrongen met de korte oranje poten, is ook op afstand herkenbaar.
Staat van instandhouding
Wereldwijd gevoelig (Near Threatened): de aantallen nemen af, vooral door verlies van rust- en foerageergebieden langs de trekroutes. In het gebied verdwijnen ongestoorde stranden en cays door kustbebouwing en recreatie; plaatselijk worden steltlopers bejaagd.
Wetenschappelijke naam
Arenaria interpres | (Linnaeus, 1758)
Linnaeus beschreef de soort in 1758 als Tringa Interpres; omdat ze later in een ander geslacht is geplaatst, staan auteur en jaartal tussen haakjes. Het geslacht Arenaria werd in 1760 ingevoerd door Brisson. Arenaria komt van Latijn arenarius 'in het zand levend', van arena 'zand'. interpres is Latijn voor 'boodschapper' of 'tolk': Linnaeus hoorde op Gotland het Zweedse tolk voor deze vogel, maar in het plaatselijke dialect betekent dat woord 'poten' en slaat het op de tureluur. Het eerst beschreven exemplaar kwam uit Gotland in Zweden.