Alle soorten › Papegaaiachtigen › Papegaaien › Geelvoorhoofdamazone
Plaats in de stamboom Vogels Aves › Vogels met een beweeglijk verhemelte Neognathae › Alle overige moderne vogels Neoaves › Landvogels Telluraves › Valken, papegaaien en zangvogels Australaves › Valken en zangvogels Eufalconimorphae › Papegaaien en zangvogels Psittacopasserae
Geelvoorhoofdamazone | Amazona ochrocephala
Yellow-crowned Amazon | Amazona coroniamarilla
De geelvoorhoofdamazone is een middelgrote groene papegaai met een gele vlek op voorhoofd en kruin, die van Panama tot ver in Zuid-Amerika voorkomt. In het gidsgebied leeft alleen de Panamese vorm A. o. panamensis. De verwante geelkopamazone en geelnekamazone van Mexico en het noorden van Midden-Amerika worden als aparte soorten beschouwd.
Geluid
Een luid, rollend kurr-ow of bow-wow, vooral in de vlucht; zittende vogels maken daarnaast allerlei fluitende, krassende en blaffende geluiden.
Opname: Jacob Wijpkema — CC BY-NC-SA 4.0 · ingekort tot de eerste 60 s, mono · xeno-canto
Herkenning
33–38 cm. Overwegend helder groen met een korte, vierkante staart. Voorhoofd en voorste deel van de kruin zijn geel; de rest van de kop is groen. De buigplek van de vleugel is rood, en in de vlucht toont de vleugel een rode spiegel op de armpennen en donkerblauwe toppen aan de slagpennen. De snavel is donker hoornkleurig met een lichte of roodachtige basis van de bovensnavel, de oogring wit. De seksen zijn gelijk. Vliegt met snelle, ondiepe slagen onder de lichaamshoogte, meestal in paren of groepjes.
Verwarringssoorten
De geelkopamazone Amazona oratrix heeft een geheel gele kop en de geelnekamazone Amazona auropalliata een gele vlek in de nek; beide komen niet in Panama voor. De grote amazone Amazona farinosa is groter, heeft geen geel op de kop maar een brede witte oogring en een berijpt groene rug. De geelwangamazone Amazona autumnalis heeft een rood voorhoofd en gele wangen.
Leefgebied
Halfopen laagland met verspreide bomen, droogbos en bosranden aan de Pacifische kant, galerijbos, mangroven, savanne met bomen en cultuurland; ook in parken en tuinen van Panama-Stad. Meestal onder 800 m. Eet zaden, vruchten en bloesem in de kronen. Broedt in een boomholte of een holte in een palm.
Waar de vogel het meest zit, ingedeeld naar de vegetatie-eenheden van Mexico en Midden-Amerika.
Verspreiding en trek
In het gidsgebied alleen in Panama: vooral in de laaglanden aan de Pacifische kant, van Chiriquí over het schiereiland Azuero en Coclé tot de omgeving van Panama-Stad en Darién, en op de Pareleilanden; aan de Caribische kant schaars. Waarnemingen in Costa Rica en Mexico gaan vermoedelijk om ontsnapte kooivogels. Buiten het gidsgebied in het noorden van Zuid-Amerika, tot in het Amazonegebied van Peru, Bolivia en Brazilië; uitgezette of ontsnapte vogels leven onder meer in Florida en op de Kaaimaneilanden.
- Jaarrond
- donker = kerngebied, licht = dun verspreid
Hoe en wanneer kijken
Groepjes vliegen na zonsopkomst en tegen zonsondergang tussen slaapbomen en voedselplekken; in het voormalige Kanaalgebied rond Panama-Stad en in de Pacifische laaglanden van Coclé zijn ze dan het makkelijkst te zien.
Staat van instandhouding
Niet bedreigd. Plaatselijk achteruitgegaan door het uithalen van nesten voor de kooivogelhandel en door kap van bos.
Wetenschappelijke naam
Amazona ochrocephala | (Gmelin, 1788)
Gmelin beschreef de soort in 1788 als Psittacus ochrocephalus; omdat ze later in een ander geslacht is geplaatst, staan auteur en jaartal tussen haakjes. Het geslacht Amazona werd in 1830 ingevoerd door Lesson. Amazona komt van 'Amazone', de Franse naam die Buffon aan diverse tropisch-Amerikaanse papegaaien gaf, omdat ze uit het Amazonegebied kwamen. ochrocephala is Grieks, van ōkhros 'okergeel' en kephalē 'kop', naar de gele kruin. Het eerst beschreven exemplaar kwam uit Venezuela (beperkt van 'Zuid-Amerika').