Alle soorten › Papegaaiachtigen › Papegaaien › Geelkopamazone
Plaats in de stamboom Vogels Aves › Vogels met een beweeglijk verhemelte Neognathae › Alle overige moderne vogels Neoaves › Landvogels Telluraves › Valken, papegaaien en zangvogels Australaves › Valken en zangvogels Eufalconimorphae › Papegaaien en zangvogels Psittacopasserae
Geelkopamazone | Amazona oratrix
Yellow-headed Amazon | Loro cabeza amarilla
De geelkopamazone is de grootste amazone van Mexico, groen met een gele kop. Hij leeft in enkele van elkaar gescheiden gebieden aan beide kusten van Mexico en in Belize en het noorden van Honduras. Door de vangst voor de handel en het verlies van leefgebied is de wilde populatie sinds de jaren zeventig met naar schatting meer dan negentig procent afgenomen.
Geluid
Luid, laag en rauw; een rollend krrao en kra-kra-kra, vaak in duetten tussen de partners, en hese, menselijk klinkende geluiden.
Opname: Lars Lachmann — CC BY-NC-SA 4.0 · omgezet naar mono · xeno-canto
Herkenning
36–41 cm. Groen, met een gele kop; het geel breidt zich met de leeftijd uit en kan bij oude vogels tot op de hals reiken. De vleugelboeg is rood, op de armpennen zit een rode vleugelspiegel, de handpennen zijn blauwig en de staart heeft een geelgroene punt. Rond het oog zit een witte ring; de snavel is licht hoornkleurig. Jonge vogels hebben alleen geel op voorhoofd en kruin. Vogels van Belize en het noorden van Honduras (A. o. belizensis) hebben minder geel, vooral op kruin en rond het oog; die van de Islas Marías (A. o. tresmariae) juist meer, tot op hals en borst. Mannetje en vrouwtje zijn gelijk.
Verwarringssoorten
De geelnekamazone Amazona auropalliata heeft alleen een gele vlek op de nek en een donkere snavel. De geelvoorhoofdamazone Amazona ochrocephala, alleen in Panama, heeft alleen geel op voorhoofd en kruin. Jonge geelkopamazones met weinig geel lijken op de geelwangamazone Amazona autumnalis, maar die heeft een rood voorhoofd. De finsch' amazone Amazona finschi is kleiner en heeft een donkerrood voorhoofd en een lila kruin.
Leefgebied
Galerijbos langs rivieren, halfbladverliezend en droog laaglandbos, moerasbos, mangrove, savanne met verspreide grote bomen en, in Belize, pijnsavanne; vooral in het laagland onder 500 m. Eet zaden, vruchten en bloemen. Broedt in een holte in een grote boom.
Waar de vogel het meest zit, ingedeeld naar de vegetatie-eenheden van Mexico en Midden-Amerika.
Verspreiding en trek
Versnipperd. Aan de Pacifische kant van Mexico van Jalisco en Colima door Michoacán en Guerrero tot Oaxaca, en op de Islas Marías voor de kust van Nayarit. Aan de Caribische kant van het zuiden van Tamaulipas door Veracruz tot Tabasco en het noorden van Chiapas, verder in Belize, het oosten van Guatemala en het noorden van Honduras (Sula-dal). Waarnemingen elders, onder meer op het schiereiland Yucatán en in steden als Monterrey, gaan vermoedelijk over ontsnapte kooivogels. Buiten het gidsgebied verwilderd in het zuiden van Californië en Florida.
- Jaarrond
- donker = kerngebied, licht = dun verspreid
Hoe en wanneer kijken
In Belize leven paren en groepjes in de pijnsavanne langs de kust, onder meer rond Crooked Tree, waar ze vroeg in de ochtend tussen slaap- en voedselplaats vliegen. De gele kop is in het vroege licht in de vlucht goed te zien.
Staat van instandhouding
Bedreigd. De wilde populatie is sinds de jaren zeventig zeer sterk afgenomen door het uithalen van jongen uit nesten voor de handel in kooivogels en door het kappen van bos langs rivieren en in het laagland. In veel gebieden zijn nog maar kleine, geïsoleerde groepen over.
Wetenschappelijke naam
Amazona oratrix | Ridgway, 1887
Ridgway beschreef de soort in 1887 en plaatste haar meteen in het geslacht waarin ze nog altijd staat. Het geslacht Amazona werd in 1830 ingevoerd door Lesson. Amazona komt van 'Amazone', de Franse naam die Buffon aan diverse tropisch-Amerikaanse papegaaien gaf, omdat ze uit het Amazonegebied kwamen. oratrix is Latijn voor 'spreekster, redenaarster', naar het grote spreektalent van deze papegaai. Het eerst beschreven exemplaar kwam uit Petapa, Oaxaca, Mexico.