Alle soorten › Papegaaiachtigen › Papegaaien › Geelwangamazone
Plaats in de stamboom Vogels Aves › Vogels met een beweeglijk verhemelte Neognathae › Alle overige moderne vogels Neoaves › Landvogels Telluraves › Valken, papegaaien en zangvogels Australaves › Valken en zangvogels Eufalconimorphae › Papegaaien en zangvogels Psittacopasserae
Geelwangamazone | Amazona autumnalis
Red-lored Amazon | Loro cachete amarillo
De geelwangamazone is een middelgrote amazone met een rood voorhoofd en, in het noorden van het gidsgebied, gele wangen. Het is de meest verbreide amazone van het gidsgebied, van het noordoosten van Mexico tot Panama, en in veel vochtige laaglanden de amazone die het vaakst wordt gezien. Buiten de broedtijd komen soms honderden vogels samen op een slaapplaats.
Geluid
Luid en schel; een scherp ak-ak of kie-ok, vaak in duetten tussen de partners, en in de vlucht een reeks krijsende roepen. Bij slaapplaatsen ontstaat een oorverdovend lawaai.
Opname: Juan Freile — CC BY-NC-SA 4.0 · omgezet naar mono · xeno-canto
Herkenning
32–35 cm. Overwegend groen, met een rood voorhoofd en rode teugel en een lilablauwe kruin. Op de armpennen zit een rode vleugelspiegel, de handpennen zijn blauw en de staart is groen met een geelgroene punt. De snavel is hoornkleurig met een donkere punt. Vogels van Mexico tot Honduras (A. a. autumnalis) hebben gele wangen; vanaf het zuiden van Honduras en Nicaragua zuidwaarts (A. a. salvini) zijn de wangen groen met hooguit wat geel. Mannetje en vrouwtje zijn gelijk; jonge vogels hebben minder rood en geel.
Verwarringssoorten
De groenwangamazone Amazona viridigenalis, in Tamaulipas en het noorden van Veracruz, heeft een rode kruin en groene wangen. De witvoorhoofdamazone Amazona albifrons en de geelteugelamazone Amazona xantholora zijn kleiner en hebben een wit voorhoofd, de geelteugelamazone bovendien gele teugels. De grote amazone Amazona farinosa is groter, heeft geen rood op de kop en een brede witte oogring. De geelvoorhoofdamazone Amazona ochrocephala in Panama heeft een geel voorhoofd en een rode vleugelboeg.
Leefgebied
Vochtig laaglandbos en heuvelbos, halfbladverliezend bos, bosranden, galerijbos, mangrove en halfopen land met verspreide grote bomen, ook plantages; meestal onder 1000 m. Eet vruchten, zaden, noten en bloemen in de kronen. Broedt in een holte in een boom.
Waar de vogel het meest zit, ingedeeld naar de vegetatie-eenheden van Mexico en Midden-Amerika.
Verspreiding en trek
Aan de Caribische kant van Mexico van het zuiden van Tamaulipas en het oosten van San Luis Potosí door Veracruz, het noorden van Oaxaca, Tabasco, Chiapas en het schiereiland Yucatán naar Belize, Guatemala en Honduras; verder door Nicaragua, Costa Rica en Panama, waar hij ook op veel plaatsen aan de Pacifische kant voorkomt. Waarnemingen aan de Pacifische kant van West-Mexico en in steden als Monterrey gaan vermoedelijk over ontsnapte kooivogels. Buiten het gidsgebied in het noordwesten van Zuid-Amerika.
- Jaarrond
- donker = kerngebied, licht = dun verspreid
Hoe en wanneer kijken
Bij zonsondergang vliegen groepen luid roepend naar gezamenlijke slaapplaatsen, bijvoorbeeld bij Tikal in Guatemala, in Belize en in de Caribische laaglanden van Costa Rica. De rode vleugelspiegel en het rode voorhoofd zijn in de vlucht het best te zien bij laag overvliegende vogels.
Staat van instandhouding
Niet bedreigd. In Mexico en delen van Midden-Amerika achteruitgegaan door vangst voor de handel in kooivogels en ontbossing, maar nog wijdverbreid en op veel plaatsen algemeen.
Wetenschappelijke naam
Amazona autumnalis | (Linnaeus, 1758)
Linnaeus beschreef de soort in 1758 als Psittacus autumnalis; omdat ze later in een ander geslacht is geplaatst, staan auteur en jaartal tussen haakjes. Het geslacht Amazona werd in 1830 ingevoerd door Lesson. Amazona komt van 'Amazone', de Franse naam die Buffon aan diverse tropisch-Amerikaanse papegaaien gaf, omdat ze uit het Amazonegebied kwamen. autumnalis is Latijn voor 'herfstachtig' (autumnus 'herfst'), mogelijk naar de geel-, oranje- en roodtinten in het verenkleed; de reden is niet vastgelegd. Het eerst beschreven exemplaar kwam uit Zuid-Mexico.