Alle soorten › Zangvogels › Tirannen › Kleine elenia

Plaats in de stamboom Vogels Aves › Vogels met een beweeglijk verhemelte Neognathae › Alle overige moderne vogels Neoaves › Landvogels Telluraves › Valken, papegaaien en zangvogels Australaves › Valken en zangvogels Eufalconimorphae › Papegaaien en zangvogels Psittacopasserae

Kleine elenia | Elaenia chiriquensis

Lesser Elaenia | Elenia menor

De kleine elenia is een kleine, vale elenia van open, grazig terrein met struiken en verspreide bomen. Hij lijkt sterk op de geelbuikelenia, maar is kleiner, heeft een rondere kop en een veel minder opvallende kuif. In het gidsgebied komt hij alleen in Costa Rica en Panama voor.

Kleine elenia (Elaenia chiriquensis)
Foto: Charles J. Sharp — CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons

Geluid

Een kort, tweelettergrepig tsjie-boer of djwie-boe, vaak herhaald; zachter en minder schor dan bij de geelbuikelenia.

Luister: ZangXC1051776

Opname: JAYRSON ARAUJO DE OLIVEIRA — CC BY-NC-SA 4.0 · omgezet naar mono · xeno-canto

Herkenning

13–14 cm. Kop rond, met hooguit een lage kuif en een kleine witte kruinvlek die vaak verborgen is; smalle, onduidelijke witachtige oogring. Bovendelen grijsachtig olijfbruin. Vleugels donker met twee witachtige vleugelstrepen. Keel grijswit, borst lichtgrijs met een olijfkleurige waas, buik vaal lichtgeel. Snavel smal, donker met een lichte basis van de ondersnavel. Mannetje en vrouwtje zijn gelijk.

Verwarrings­soorten

De geelbuikelenia Elaenia flavogaster is groter, met een volle, vaak gespleten kuif, een grotere witte kruinvlek en een helderder gele buik; het geluid is schorder. De bergelenia Elaenia frantzii mist de witte kruinvlek, is groener van boven en geler van onder en heeft een duidelijker oogring. Het geluid is vaak het betrouwbaarste kenmerk.

Leefgebied

Open en halfopen terrein met gras, struiken en verspreide bomen, zoals savannes, weiden, ruige randen en jonge struweelvegetatie, plaatselijk ook tuinen. Eet kleine vruchten en bessen en daarnaast insecten.

Waar de vogel het meest zit, ingedeeld naar de vegetatie-eenheden van Mexico en Midden-Amerika.

Verspreiding en trek

In het gidsgebied in Costa Rica, vooral in het zuiden en in het midden van het land, en in Panama, vooral in het westen en aan de Pacifische kant. Buiten het gidsgebied in een groot deel van Zuid-Amerika; de zuidelijke populaties trekken daar buiten de broedtijd noordwaarts.

  • Jaarrond
  • donker = kerngebied, licht = dun verspreid
Dichtheidskaart uit de waarnemingen van GBIF (2006-10-01 – 2026-09-30), geteld per hokje van 0,7° en per maand en gedeeld door alle vogelwaarnemingen in datzelfde hokje — zo telt niet mee hoeveel vogelaars er kijken. De kleurdiepte volgt dat aandeel en loopt geleidelijk af; de kaart houdt zich dus niet aan landsgrenzen. Landcontouren: Natural Earth (publiek domein).

Hoe en wanneer kijken

Zoek in grazige, open terreinen met verspreide struiken in het zuiden van Costa Rica en het westen van Panama. Omdat hij zo sterk op de geelbuikelenia lijkt, is het geluid de beste aanwijzing.

Staat van instandhouding

Niet bedreigd. Wijdverbreid; in het gidsgebied plaatselijk vrij algemeen, maar vanwege de gelijkenis met de geelbuikelenia vermoedelijk vaak over het hoofd gezien.

Wetenschappelijke naam

Elaenia chiriquensis | Lawrence, 1865

Lawrence beschreef de soort in 1865 en plaatste haar meteen in het geslacht waarin ze nog altijd staat. Het geslacht Elaenia werd in 1836 ingevoerd door Sundevall. Elaenia komt van Grieks elaineos 'van olie, olijfkleurig', naar het olijfgroene verenkleed. chiriquensis verwijst naar Chiriquí in het westen van Panama, waar het type werd verzameld. Het eerst beschreven exemplaar kwam uit bij David, Chiriquí, Panama.