Alle soorten › Zangvogels › Kraaiachtigen › Maskergaai

Plaats in de stamboom Vogels Aves › Vogels met een beweeglijk verhemelte Neognathae › Alle overige moderne vogels Neoaves › Landvogels Telluraves › Valken, papegaaien en zangvogels Australaves › Valken en zangvogels Eufalconimorphae › Papegaaien en zangvogels Psittacopasserae

Maskergaai | Cyanolyca mirabilis

White-throated Jay | Chara garganta blanca

De maskergaai is een kleine, donkerblauwe gaai van het bergbos van de Sierra Madre del Sur, met een zwarte kop, een witte band over voorhoofd en wenkbrauw en een witte keel. Hij leeft in kleine groepjes in vochtig, epifytenrijk bos en komt alleen in Guerrero en Oaxaca voor.

Maskergaai (Cyanolyca mirabilis)
Foto: Dario Taraborelli — CC0 · Wikimedia Commons

Geluid

Verschillende luide, wat nasale roepen, waarmee groepjes contact houden terwijl ze door het bos trekken.

Luister: RoepXC978120

Opname: Matthew L. Brady — CC BY-NC-SA 4.0 · ingekort tot de eerste 60 s, mono · xeno-canto

Herkenning

23–25 cm, inclusief de vrij lange staart. Kop grotendeels zwart, met een witte band over het voorhoofd die als witte streep boven het oog doorloopt naar de zijkant van de kop. Keel wit, omzoomd door zwart. Rug, vleugels, staart en onderdelen donkerblauw tot blauwgrijs. Snavel en poten zwart. Mannetje en vrouwtje zijn gelijk.

Verwarrings­soorten

De leiblauwe gaai Aphelocoma unicolor is groter en egaal blauw, zonder wit op kop en keel. De stellers gaai Cyanocitta stelleri heeft een opvallende kuif en mist de witte keel. De witkeeldwerggaai Cyanolyca nanus is kleiner, heeft een lichte keel zonder witte voorhoofdsband en leeft noordelijker in Oaxaca, Puebla en Veracruz.

Leefgebied

Vochtig pijn-eikenbos, nevelwoud en bos met zilverspar hoog in de bergen, rijk aan mossen en epifyten. Zoekt in de middelste en hogere lagen van het bos naar insecten en andere ongewervelden, meestal in paren of kleine groepjes.

Waar de vogel het meest zit, ingedeeld naar de vegetatie-eenheden van Mexico en Midden-Amerika.

Verspreiding en trek

Endemisch voor Mexico: alleen in de Sierra Madre del Sur van Guerrero en het zuiden van Oaxaca. Het verspreidingsgebied ligt geheel in het gidsgebied.

  • Jaarrond
  • donker = kerngebied, licht = dun verspreid
Dichtheidskaart uit de waarnemingen van GBIF (2006-10-01 – 2026-09-30), geteld per hokje van 0,7° en per maand en gedeeld door alle vogelwaarnemingen in datzelfde hokje — zo telt niet mee hoeveel vogelaars er kijken. De kleurdiepte volgt dat aandeel en loopt geleidelijk af; de kaart houdt zich dus niet aan landsgrenzen. Landcontouren: Natural Earth (publiek domein).

Hoe en wanneer kijken

Omiltemi bij Chilpancingo in Guerrero is een bekende plek voor deze soort. Groepjes zijn vaak eerst aan hun roepen te herkennen.

Staat van instandhouding

Kwetsbaar. Het verspreidingsgebied is klein en versnipperd, en het bergbos waarvan de soort afhankelijk is, verdwijnt door houtkap en ontginning.

Wetenschappelijke naam

Cyanolyca mirabilis | Nelson, 1903

Nelson beschreef de soort in 1903 en plaatste haar meteen in het geslacht waarin ze nog altijd staat. Het geslacht Cyanolyca werd in 1851 ingevoerd door Cabanis. Cyanolyca is Grieks, van kuanos 'donkerblauw' en lukos, een kraaiachtige vogel (mogelijk de kauw) bij Aristoteles en Hesychius. mirabilis is Latijn voor 'wonderbaarlijk, prachtig', naar het opvallende zwart-witte kopmasker. Het eerst beschreven exemplaar kwam uit Omiltemi, Guerrero, Mexico.