Alle soorten › Eendachtigen › Eenden, ganzen en zwanen › Muskuseend
Plaats in de stamboom Vogels Aves › Vogels met een beweeglijk verhemelte Neognathae › Eend- en hoendervogels Galloanserae
Muskuseend | Cairina moschata
Muscovy Duck | Pato real
De muskuseend is de grote, zwarte boseend van het tropische laagland, van Mexico tot in Zuid-Amerika. De wilde vogel is schuw en leeft langs beboste rivieren, lagunes en moerassen. Daarnaast is de gedomesticeerde vorm in het hele gidsgebied een gewone boerderijeend, en tamme en verwilderde vogels zijn bij dorpen, steden en in parken vaak te zien.
Geluid
Meestal stil. Het mannetje laat een zacht sissen horen, het vrouwtje een zacht, schor gekwaak.
Opname: Manuel Grosselet — CC BY-NC-SA 4.0 · omgezet naar mono · xeno-canto
Herkenning
66–84 cm; het mannetje is veel groter dan het vrouwtje. De wilde vogel is zwart met een groene en paarse glans en heeft grote witte vleugeldekveren, die zittend als een witte vlek zichtbaar kunnen zijn en in de vlucht een groot wit vlak op de voorvleugel vormen. Het mannetje heeft kale, zwarte en rode wratten rond het oog en aan de snavelbasis en een korte, borstelige kuif; het vrouwtje is kleiner en doffer en heeft geen wratten. Jonge vogels hebben weinig of geen wit in de vleugel. Tamme en verwilderde vogels zijn vaak gedeeltelijk of geheel wit en hebben veel rood op het gezicht.
Verwarringssoorten
De zwartbuikfluiteend Dendrocygna autumnalis heeft ook een groot wit vleugelvlak, maar is kleiner en roodbruin, met een rode snavel en lange roze poten. Op afstand kan een vliegende muskuseend aan een aalscholver doen denken, zoals de bigua-aalscholver Nannopterum brasilianum; die heeft geen wit in de vleugel, een dunnere hals en een langere staart.
Leefgebied
Moerasbos, galerijbos langs trage rivieren, lagunes, mangroven en zoetwatermoerassen met grote bomen, vooral in het laagland onder ongeveer 1000 m. Slaapt en broedt in bomen; het nest ligt in een boomholte en de soort gebruikt ook nestkasten. Eet waterplanten, zaden, insecten, kleine vissen en andere kleine dieren.
Waar de vogel het meest zit, ingedeeld naar de vegetatie-eenheden van Mexico en Midden-Amerika.
Verspreiding en trek
Van nature in het laagland van Mexico, aan de Pacifische kant vanaf Sinaloa en aan de Golfkust vanaf Tamaulipas en het dal van de Río Bravo zuidwaarts, over het schiereiland Yucatán, Belize, Guatemala, El Salvador, Honduras, Nicaragua en Costa Rica tot in Panama. Buiten het gidsgebied in Zuid-Amerika tot in het noorden van Argentinië. Tamme en verwilderde vogels komen ook buiten het natuurlijke gebied voor, onder meer op de hoogvlakte.
- Jaarrond
- donker = kerngebied, licht = dun verspreid
Hoe en wanneer kijken
Wilde muskuseenden zijn het best te zien vroeg in de ochtend, wanneer ze vanaf hun slaapbomen langs beboste rivieren en lagunes vliegen, bijvoorbeeld in de Pantanos de Centla in Tabasco, langs de rivieren van de Petén en in Caño Negro en Palo Verde in Costa Rica. Vogels die zich bij dorpen laten benaderen zijn meestal tam of verwilderd.
Staat van instandhouding
Wereldwijd niet bedreigd. In het gidsgebied is de wilde vogel sterk achteruitgegaan door jacht en het verdwijnen van moerasbos en is hij uit veel streken verdwenen. Nestkastprojecten in Mexico hebben de stand plaatselijk geholpen. Vermenging met tamme vogels tast op sommige plaatsen het wilde karakter van de populaties aan.
Wetenschappelijke naam
Cairina moschata | (Linnaeus, 1758)
Linnaeus beschreef de soort in 1758 als Anas moschata; omdat ze later in een ander geslacht is geplaatst, staan auteur en jaartal tussen haakjes. Het geslacht Cairina werd in 1822 ingevoerd door Fleming. Cairina komt van oude namen als 'Cairo-eend', gegeven in de onjuiste veronderstelling dat de vogel uit Egypte kwam; hij stamt echter uit tropisch Amerika. moschata is Nieuwlatijn voor 'van Muscovië' (Rusland) of, volgens een andere uitleg, 'muskusachtig'; de eend komt uit geen van beide en stamt uit tropisch Amerika. Het eerst beschreven exemplaar kwam uit Brazilië (later aangewezen; oorspronkelijk 'India').