Alle soorten › Roofvogels › Havikachtigen › Steenarend
Plaats in de stamboom Vogels Aves › Vogels met een beweeglijk verhemelte Neognathae › Alle overige moderne vogels Neoaves › Landvogels Telluraves › Roofvogels, uilen, ijsvogels en spechten Afroaves › Havikachtigen en uilen Hieraves
Steenarend | Aquila chrysaetos
Golden Eagle | Águila real
De steenarend is een grote, donkerbruine arend van open, bergachtig land, met een goudgele nek en lange, brede vleugels. Hij jaagt vooral op middelgrote zoogdieren zoals hazen, konijnen en grondeekhoorns, en daarnaast op vogels en aas. In het gidsgebied leeft hij alleen in Mexico, als schaarse standvogel in het noorden en op de centrale hoogvlakte; in de winter komen daar vogels uit het westen van Noord-Amerika bij. De arend in het wapen op de Mexicaanse vlag wordt als steenarend opgevat.
Geluid
Meestal stil. Rond het nest een zwak, hoog kie-kie-kie of een fluitend kjiew, dun voor een vogel van deze grootte.
Opname: Vaslin Matthieu — CC BY-NC-SA 4.0 · omgezet naar mono · xeno-canto
Herkenning
75–90 cm. Volwassen vogels zijn egaal donkerbruin met een goudgele tot roomkleurige kruin en nek, een donkere snavel met gele washuid en tot op de tenen bevederde poten. In de vlucht zijn de vleugels lang en breed, met gespreide handpennen aan de punt, en is de staart vrij lang en afgerond; zwevend houdt de vogel de vleugels in een vlakke V. Jonge vogels hebben een witte vlek aan de basis van de handpennen en een witte staart met een brede zwarte eindband; het wit neemt met elk jaar af. Mannetje en vrouwtje zijn gelijk; het vrouwtje is groter.
Verwarringssoorten
De jonge Amerikaanse zeearend Haliaeetus leucocephalus is ook donker, maar heeft een grotere kop en snavel, wit gevlekte ondervleugels en onbevederde poten. De kalkoengier Cathartes aura heeft een kleine, kale kop en tweekleurige ondervleugels en wiebelt in een duidelijke V. Donkere vogels van de rosse ruigpootbuizerd Buteo regalis zijn kleiner, met een lichte staart en lichte handpennen van onderen. De zwarte arendbuizerd Buteogallus urubitinga is zwart met een witte staartband en leeft in laaglandbos.
Leefgebied
Open, droog en bergachtig land: halfwoestijngrasland, struweel en hoogvlakte met kliffen, ravijnen en verspreide bomen, chaparral en open pijn-eikenbos in de bergen, van zeeniveau tot boven 3000 m. Broedt op een richel in een rotswand, soms in een grote boom. Jaagt laag over de grond of vanuit een hoge zweefvlucht.
Waar de vogel het meest zit, ingedeeld naar de vegetatie-eenheden van Mexico en Midden-Amerika.
Verspreiding en trek
Alleen in Mexico. Standvogel in Baja California en Baja California Sur, Sonora, Chihuahua, Coahuila, Nuevo León, Durango, Zacatecas, San Luis Potosí, Aguascalientes, Jalisco en Guanajuato, plaatselijk zuidwaarts tot Querétaro en Hidalgo; verder zuidelijk zeldzaam. In de winter, vooral van november tot maart, komen vogels uit het westen van de Verenigde Staten en Canada naar het noorden van Mexico. In Midden-Amerika afwezig. Buiten het gidsgebied in grote delen van Noord-Amerika, Europa, Azië en Noord-Afrika.
- Jaarrond
- Wintergast (ca. okt–mrt)
- Doortrek (mrt–apr, okt–nov)
- donker = kerngebied, licht = dun verspreid
Hoe en wanneer kijken
De graslanden rond Janos in Chihuahua en de hoogvlakte van Zacatecas en San Luis Potosí, waar paren boven kliffen en open grasland jagen; ook boven de bergkammen van de Sierra de San Pedro Mártir in Baja California. Vogels zitten vaak lang op een rotspunt of een paal en zijn dan vanaf de weg te zien.
Staat van instandhouding
Niet bedreigd. In Mexico is het aantal broedparen klein; de soort is daar achteruitgegaan door verlies en versnippering van grasland, afschot, vergiftiging en elektrocutie aan stroomleidingen, en is wettelijk beschermd.
Wetenschappelijke naam
Aquila chrysaetos | (Linnaeus, 1758)
Linnaeus beschreef de soort in 1758 als Falco Chrysaëtos; omdat ze later in een ander geslacht is geplaatst, staan auteur en jaartal tussen haakjes. Het geslacht Aquila werd in 1760 ingevoerd door Brisson. Aquila is Latijn voor 'arend', mogelijk van aquilus 'donker van kleur'. chrysaetos is Grieks voor 'goudarend', van khrusos 'goud' en aetos 'arend'. Het eerst beschreven exemplaar kwam uit Zweden.