Alle soorten › Stormvogelachtigen › Pijlstormvogels › Townsends pijlstormvogel

Plaats in de stamboom Vogels Aves › Vogels met een beweeglijk verhemelte Neognathae › Alle overige moderne vogels Neoaves › Vogels van de elementen Elementaves › Keerkringvogels en watervogels Phaethoquornithes › Water- en moerasvogels Aequornithes

Townsends pijlstormvogel | Puffinus auricularis

Townsend's Shearwater | Pardela de Revillagigedo

Townsends pijlstormvogel is een kleine zwart-witte pijlstormvogel die alleen op de Revillagigedo-eilanden ver voor de westkust van Mexico broedt, en tegenwoordig alleen nog op Isla Socorro. Hij is daarmee een van de zeldzaamste zeevogels van het gidsgebied. De verwante newells pijlstormvogel van Hawaï werd vroeger tot dezelfde soort gerekend.

Townsends pijlstormvogel (Puffinus auricularis)
Foto: Don Faulkner — CC BY-SA 2.0 · Wikimedia Commons

Geluid

Op zee stil. In de kolonie 's nachts ritmische, hese en krassende roepen, vanuit de holen en in de lucht.

Luister: RoepXC726609

Opname: Alán Palacios — CC BY-NC-SA 4.0 · omgezet naar mono · xeno-canto

Herkenning

31–35 cm. Kleine, slanke pijlstormvogel met vrij korte vleugels en een korte staart. Bovendelen, kop tot onder het oog en staart zwart, met een scherpe grens naar de witte keel en onderdelen. Een witte vlek op de flank reikt tot op de zijkant van de stuit en is in de vlucht vaak goed te zien. De onderstaartdekveren zijn zwart. De ondervleugel is wit met brede zwarte randen en een donkere vlek bij de oksel. Snavel slank en donker, poten roze met een donkere buitenzijde. Vliegt laag over het water met reeksen snelle, stijve slagen en korte glijvluchten. De seksen zijn gelijk.

Verwarrings­soorten

De zwartbuikpijlstormvogel Puffinus opisthomelas is iets groter en bruiner, met een vuile, geleidelijk in de keel overgaande kop, grijzere ondervleugeldekveren en geen witte vlek op de stuitzijde. De galápagospijlstormvogel Puffinus subalaris is kleiner en bruiner, zonder witte flankvlek, en komt vooral verder naar het zuiden voor. De lichte vorm van de wigstaartpijlstormvogel Ardenna pacifica, die ook op de Revillagigedo-eilanden broedt, is veel groter en bruiner, met een lange, wigvormige staart en een rustige, zwevende vlucht.

Leefgebied

Open, warme oceaan rond de eilanden en verder uit de kust; soms ook boven het continentaal plat voor het vasteland. Eet kleine vis en inktvis, vaak in gemengde groepen boven scholen roofvis. Broedt in holen op beboste of begroeide berghellingen van Isla Socorro, ver van de kust.

Waar de vogel het meest zit, ingedeeld naar de vegetatie-eenheden van Mexico en Midden-Amerika.

Verspreiding en trek

Broedt alleen op Isla Socorro in de Revillagigedo-eilanden. Vroeger ook op Isla Clarión, waar de soort is verdwenen, en op San Benedicto, waar de kolonie in 1952 door een vulkaanuitbarsting werd vernietigd. Op zee vooral rond de eilanden en tussen de eilanden en het vasteland, met waarnemingen voor de kust van Nayarit, Jalisco, Colima en Michoacán en naar het zuiden tot voor Guerrero en Oaxaca. Omdat op zee weinig wordt waargenomen, is de verspreiding buiten de eilanden slecht bekend.

  • Wintergast (ca. okt–mrt)
  • donker = kerngebied, licht = dun verspreid
Dichtheidskaart uit de waarnemingen van GBIF (2006-10-01 – 2026-09-30), geteld per hokje van 0,7° en per maand en gedeeld door alle vogelwaarnemingen in datzelfde hokje — zo telt niet mee hoeveel vogelaars er kijken. De kleurdiepte volgt dat aandeel en loopt geleidelijk af; de kaart houdt zich dus niet aan landsgrenzen. Landcontouren: Natural Earth (publiek domein).

Hoe en wanneer kijken

De beste kans bieden boottochten naar de Revillagigedo-eilanden en pelagische tochten voor Jalisco en Colima. Let op de scherp zwart-witte tekening, de witte vlek op de flank tot op de stuitzijde en de zwarte onderstaart.

Staat van instandhouding

Ernstig bedreigd. De populatie is klein en beperkt tot één eiland. Op Isla Socorro doden verwilderde katten broedende vogels, en vroegere begrazing door schapen heeft de broedhabitat aangetast; de schapen zijn inmiddels verwijderd en tegen de katten loopt een bestrijdingsprogramma.

Wetenschappelijke naam

Puffinus auricularis | Townsend, 1890

Townsend beschreef de soort in 1890 en plaatste haar meteen in het geslacht waarin ze nog altijd staat. Het geslacht Puffinus werd in 1760 ingevoerd door Brisson. Puffinus komt van het Engelse puffin en varianten daarvan, de naam voor het gezouten jong van de pijlstormvogel, vroeger een lekkernij. auricularis is middeleeuws Latijn voor 'oor-, met oren', van auricula 'oortje', naar de donkere oorstreek die tot onder het oog reikt. Het eerst beschreven exemplaar kwam uit Isla Clarión, Revillagigedo-eilanden, Mexico.