Alle soorten › Eendachtigen › Eenden, ganzen en zwanen › Wilde eend
Plaats in de stamboom Vogels Aves › Vogels met een beweeglijk verhemelte Neognathae › Eend- en hoendervogels Galloanserae
Wilde eend | Anas platyrhynchos
Mallard | Ánade azulón
De wilde eend is de stamvader van vrijwel alle tamme eenden. In het gidsgebied zijn wilde, trekkende vogels uit Noord-Amerika wintergasten in het noorden van Mexico, terwijl tamme en verwilderde eenden van allerlei rassen in het hele gebied jaarrond op vijvers, in parken en bij boerderijen leven. In het noorden van Mexico kruist hij met de nauw verwante Mexicaanse eend.
Geluid
Het vrouwtje laat het bekende luide, afdalende kwak-kwak-kwak horen; het mannetje is stiller, met een zacht, rasperig rèb en tijdens de balts een kort fluitje.
Opname: Esperanza Poveda — CC BY-NC-SA 4.0 · ingekort tot de eerste 60 s, mono · xeno-canto
Herkenning
50–65 cm, een grote, zware grondeleend. Het mannetje heeft een glanzend groene kop, een smalle witte halsband, een paarsbruine borst, een lichtgrijs lichaam, een zwart achterlijf met omgekrulde middelste staartveren en een gele snavel. Het vrouwtje is gevlekt bruin, met een donkere oogstreep, een vrij lichte, witachtige staart en een oranje snavel met een donker zadel. Beide seksen hebben een blauwe tot paarsblauwe spiegel met aan beide zijden een brede witte rand. Het mannetje in eclipskleed lijkt op het vrouwtje, maar heeft een effen gele snavel. Tamme en verwilderde vogels zijn vaak zwaarder en wijken in kleur sterk af, van geheel wit tot donker met een witte borst.
Verwarringssoorten
De Mexicaanse eend Anas diazi lijkt sterk op het vrouwtje, maar beide seksen zijn donkerder, met een donkerbruine staart zonder wit en een smallere witte rand voor de spiegel; het mannetje heeft geen groene kop en een olijfgele snavel. Kruisingen tussen beide zijn in het noorden van Mexico talrijk en niet altijd op naam te brengen. De gevlekte eend Anas fulvigula is donkerder, met een effen lichte kop en hals, een zwart vlekje bij de snavelbasis en vrijwel geen wit langs de spiegel. Het vrouwtje van de krakeend Mareca strepera is kleiner, met een dunnere snavel en een wit vleugelvlak.
Leefgebied
Allerlei zoet water: meren, stuwmeren, vijvers, moerassen, zoutmeren op de hoogvlakte en rijstvelden, en bij tamme vogels ook parken, tuinen en erven. Grondelt en eet zaden, waterplanten, ongewervelden en voedsel dat mensen geven.
Waar de vogel het meest zit, ingedeeld naar de vegetatie-eenheden van Mexico en Midden-Amerika.
Verspreiding en trek
Wilde vogels overwinteren vooral in het noorden van Mexico, in Baja California, Sonora, Chihuahua, Coahuila en Nuevo León, en in kleinere aantallen zuidelijker tot Tamaulipas, Hidalgo en Puebla. Verder naar het zuiden en in Midden-Amerika zijn wilde vogels zeldzaam, en betreft een groot deel van de waarnemingen tamme of verwilderde eenden. Broedt over het grootste deel van Noord-Amerika, Europa en Azië; elders ingevoerd.
- Jaarrond
- donker = kerngebied, licht = dun verspreid
Hoe en wanneer kijken
Een wilde eend is pas als echte wintergast aan te merken als hij in maat, kleur en gedrag helemaal als een wilde vogel uitziet en schuw is, liefst in een groep andere trekkende eenden op de meren van het noorden. Op de hoogvlakte van Chihuahua en Durango is elk mannetje met een groene kop ook op kenmerken van de Mexicaanse eend te bekijken.
Staat van instandhouding
Wereldwijd niet bedreigd; een van de talrijkste eenden ter wereld. In het gidsgebied is kruising met de Mexicaanse eend, door wilde en vooral door verwilderde vogels, een bedreiging voor die soort.
Wetenschappelijke naam
Anas platyrhynchos | Linnaeus, 1758
Linnaeus beschreef de soort in 1758 en plaatste haar meteen in het geslacht waarin ze nog altijd staat. Het geslacht Anas voerde hij in datzelfde werk in. Anas is het Latijnse woord voor 'eend'. platyrhynchos is Grieks voor 'breedsnavelig', van platus 'breed' en rhunkhos 'snavel'. Het eerst beschreven exemplaar kwam uit Zweden.