Alle soorten › Zangvogels › Winterkoningen › Zuidelijke nachtegaalwinterkoning

Plaats in de stamboom Vogels Aves › Vogels met een beweeglijk verhemelte Neognathae › Alle overige moderne vogels Neoaves › Landvogels Telluraves › Valken, papegaaien en zangvogels Australaves › Valken en zangvogels Eufalconimorphae › Papegaaien en zangvogels Psittacopasserae

Zuidelijke nachtegaalwinterkoning | Microcerculus marginatus

Southern Nightingale-Wren | Soterrey pechiescamado

De zuidelijke nachtegaalwinterkoning is een kleine, bruine, bijna staartloze winterkoning van de bosbodem met een witachtige keel en borst. Zijn zang, een lange reeks zuivere fluittonen die langzaam dalen, is in het bos van Costa Rica en Panama goed te horen. Het verspreidingsgebied reikt tot ver in Zuid-Amerika.

Zuidelijke nachtegaalwinterkoning (Microcerculus marginatus)
Foto: Hector Bottai — CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons

Geluid

De zang is een lange reeks heldere, zuivere fluittonen die snel begint en dan geleidelijk lager wordt, met steeds langere pauzes tussen de tonen; de laatste tonen klinken ver uit elkaar. De roep is een scherp tsjik.

Luister: ZangXC1105458

Opname: Daan van der Hoeven — CC BY-NC-SA 4.0 · ingekort tot de eerste 60 s, mono · xeno-canto

Herkenning

10–11 cm. Gedrongen, met een zeer korte staart, lange poten en een lange, dunne snavel. Bovendelen donker roodbruin. Keel en borst witachtig, flanken en buik bruin met donkere schubtekening. Jonge vogels zijn donkerder en sterker geschubd. Beweegt het achterlijf voortdurend op en neer.

Verwarrings­soorten

De noordelijke nachtegaalwinterkoning Microcerculus philomela heeft donkere, bruingrijze onderdelen en een zang van tonen op willekeurige toonhoogte; hij leeft aan de Caribische kant van Costa Rica en verder noordelijk. De boswinterkoningen Henicorhina hebben een zwart-wit gestreepte kop.

Leefgebied

Bodem en onderbegroeiing van vochtig, altijdgroen laaglandbos, heuvelbos en lager bergbos, vooral in ongestoord bos, vaak bij ravijnen en beken. Zoekt tussen bladafval naar insecten.

Waar de vogel het meest zit, ingedeeld naar de vegetatie-eenheden van Mexico en Midden-Amerika.

Verspreiding en trek

In het gidsgebied in het zuidwesten van Costa Rica, aan de Pacifische kant, en in Panama. Buiten het gidsgebied in een groot deel van het noorden van Zuid-Amerika, inclusief het Amazonegebied.

  • Jaarrond
  • donker = kerngebied, licht = dun verspreid
Dichtheidskaart uit de waarnemingen van GBIF (2006-10-01 – 2026-09-30), geteld per hokje van 0,7° en per maand en gedeeld door alle vogelwaarnemingen in datzelfde hokje — zo telt niet mee hoeveel vogelaars er kijken. De kleurdiepte volgt dat aandeel en loopt geleidelijk af; de kaart houdt zich dus niet aan landsgrenzen. Landcontouren: Natural Earth (publiek domein).

Hoe en wanneer kijken

Luister in het bos van het zuidwesten van Costa Rica en langs de Camino del Oleoducto (Pipeline Road) in Panama naar de dalende reeks fluittonen; de vogel zelf is moeilijk te zien.

Staat van instandhouding

Niet bedreigd. Wijdverbreid, maar afhankelijk van bos met een ongestoorde onderbegroeiing.

Wetenschappelijke naam

Microcerculus marginatus | (Sclater, 1855)

Sclater beschreef de soort in 1855 als Heterocnemis marginata; omdat ze later in een ander geslacht is geplaatst, staan auteur en jaartal tussen haakjes. Het geslacht Microcerculus werd in 1862 ingevoerd door Sclater. Microcerculus is Grieks, van mikros 'klein' en kerkos 'staart', met een Latijns verkleinachtervoegsel: 'met een klein staartje', naar de zeer korte staart. marginatus is Latijn voor 'gezoomd, met een rand', naar de donker gezoomde veren van de onderdelen. Het eerst beschreven exemplaar kwam uit Bogotá, Colombia (handelsbalg).