Alle soorten › Zangvogels › Bekardes en tityra's › Zwartkruintityra
Plaats in de stamboom Vogels Aves › Vogels met een beweeglijk verhemelte Neognathae › Alle overige moderne vogels Neoaves › Landvogels Telluraves › Valken, papegaaien en zangvogels Australaves › Valken en zangvogels Eufalconimorphae › Papegaaien en zangvogels Psittacopasserae
Zwartkruintityra | Tityra inquisitor
Black-crowned Tityra | Titira pico negro
De zwartkruintityra is de kleinste tityra van het gidsgebied, een grijswitte vogel met een zwarte kap en zwarte vleugels. Anders dan bij de maskertityra ontbreekt de rode naakte huid rond oog en snavel. Hij leeft in de kronen van bos en aan bosranden van Mexico tot Panama.
Geluid
Droge, korte, insectachtige tonen, zoals zik of zrrt, vaak in korte reeksen; dunner en zachter dan het nasale geknor van de maskertityra.
Opname: Luis Seko Pradier — CC BY-NC-SA 4.0 · omgezet naar mono · xeno-canto
Herkenning
18–19 cm. Mannetje lichtgrijs op rug en kop, onderdelen bijna wit; kruin zwart, zonder zwart rond het oog. Vleugels zwart, staart grotendeels zwart. Snavel geheel zwart, zonder naakte rode huid. Het vrouwtje heeft ook een zwarte kruin, maar roodbruine wangen en een bruingrijze rug met donkere streepjes.
Verwarringssoorten
De maskertityra Tityra semifasciata is groter en heeft rode naakte huid rond het oog en een rode snavel met zwarte punt; bij het mannetje loopt het zwart over het gezicht. Mannetjes van de eksterbekarde Pachyramphus albogriseus en de grijze bekarde Pachyramphus rufus zijn kleiner, met een donkergrijze tot grijze rug en witte randen aan de vleugelveren.
Leefgebied
Kronen en randen van vochtig en halfvochtig bos, galerijbos, open plekken met hoge bomen en hoog secundair bos, van zeeniveau tot ongeveer 1200 m. Eet vooral vruchten en daarnaast grote insecten. Broedt in een holte hoog in een boom, vaak een oude spechtenholte.
Waar de vogel het meest zit, ingedeeld naar de vegetatie-eenheden van Mexico en Midden-Amerika.
Verspreiding en trek
Van het oosten en zuiden van Mexico door heel Midden-Amerika tot Panama. Buiten het gidsgebied wijd verspreid in Zuid-Amerika, tot in het noorden van Argentinië.
- Jaarrond
- donker = kerngebied, licht = dun verspreid
Hoe en wanneer kijken
Let bij vruchtdragende bomen aan bosranden op tityra's en kijk naar het gezicht: een zwarte kruin zonder rood rond het oog wijst op deze soort. Zit vaak hoog op een kale tak, net als de maskertityra.
Staat van instandhouding
Niet bedreigd. Vrij algemeen, maar minder talrijk en minder opvallend dan de maskertityra.
Wetenschappelijke naam
Tityra inquisitor | (Lichtenstein, 1823)
Lichtenstein beschreef de soort in 1823 als L[anius] Inquisitor; omdat ze later in een ander geslacht is geplaatst, staan auteur en jaartal tussen haakjes. Het geslacht Tityra werd in 1816 ingevoerd door Vieillot. Tityra verwijst vermoedelijk naar de tituroi, de saters uit het gevolg van Pan en Bacchus, naar het luidruchtige, twistzieke gedrag; de herkomst is niet eenduidig. inquisitor is Latijn voor 'onderzoeker, speurder', mogelijk naar het oplettende speuren vanaf een uitkijkpost. Het eerst beschreven exemplaar kwam uit São Paulo, Brazilië.