Alle soorten › Kraanvogelachtigen › Rallen › Porseleinhoen
Porseleinhoen | Porzana porzana
Spotted Crake | Polluela pintoja
Een gedrongen, fijn wit gestippelde ral die het gebied vooral op trek doorkruist tussen Europa en Afrika ten zuiden van de Sahara. Op trek verschijnt hij aan de rand van de kleinste stukjes moeras, tot bij waterzuiveringen in de Arabische woestijn; enkele vogels overwinteren in Noord-Afrika, de Nijldelta en Irak.
Geluid
In de broedtijd een ver dragend, zweepachtig hwiet, herhaald met ongeveer één slag per seconde, als een druppel die in een emmer valt, vooral 's nachts. Op trek en in de winter meestal stil, soms een kort tsjek.
Opname: János Schadl — CC BY-NC-SA 4.0 · ingekort tot de eerste 60 s, mono · xeno-canto
Herkenning
Kort en rond, met een korte gele snavel met oranjerode basis. Bovendelen olijfbruin met zwarte centra en witte streepjes; kop, hals en borst grijs tot bruin, dicht bezaaid met witte stippels; flanken bruin en wit gebandeerd; onderstaart egaal bleek beige, goed zichtbaar bij het staartwippen. Poten groen. Juvenielen hebben een bleke keel en minder grijs.
Verwarringssoorten
Klein waterhoen (Zapornia parva) en kleinst waterhoen (Zapornia pusilla) zijn kleiner en slanker, zonder de dichte witte stippels op de borst en zonder de beige onderstaart; klein waterhoen heeft een groene snavel met rode basis. De waterral (Rallus aquaticus) heeft een lange rode snavel. De kwartelkoning (Crex crex) is groter, met roestrode vleugels, en leeft in droog grasland.
Leefgebied
Ondiepe moerassen met dichte, lage begroeiing van zegge, biezen en gras en open slikranden; op trek ook natte weiden, rijstvelden, oevers van stuwmeren, visvijvers en waterzuiveringen. Foerageert in de schemering aan de rand van de vegetatie.
Waar de vogel het meest zit, ingedeeld naar de leefgebieden van Noord-Afrika en het Midden-Oosten.
Verspreiding en trek
Doortrekker door het hele gebied, op een breed front over de Sahara en Arabië. Regelmatig in Marokko, Algerije en Tunesië, in de Nijldelta en -vallei, in Israël, Jordanië, Libanon, Syrië en Irak, en jaarlijks in kleine aantallen in Koeweit, Saoedi-Arabië, de Golfstaten, de Verenigde Arabische Emiraten en Oman; schaars in Jemen. Overwintert in kleine aantallen in Marokko, de Nijldelta en de moerassen van Zuid-Irak. Broedt van West-Europa tot West-Siberië en Centraal-Azië en overwintert vooral in de Sahel en Oost-Afrika, tot in Zuid-Afrika, en in Zuid-Azië.
- Wintergast (ca. apr–sep)
- Doortrek (mrt–apr, okt–nov)
- donker = kerngebied, licht = dun verspreid
Hoe en wanneer kijken
In april en september zijn de rand van rietkragen bij waterzuiveringen in de Verenigde Arabische Emiraten en Oman, de visvijvers van de Jordaanvallei en de moerassen rond Eilat goede plekken. Ga bij zonsopgang of laat in de middag zitten met zicht op een slikrand: porseleinhoenders stappen dan voorzichtig de open modder op.
Staat van instandhouding
Niet bedreigd, maar in delen van Europa afgenomen door ontwatering. In het gebied lijdt hij onder het verdwijnen van natte graslanden in de Nijldelta en de Maghreb; kunstmatige wetlands in Arabië bieden trekkers juist nieuwe rustplaatsen.
Wetenschappelijke naam
Porzana porzana | (Linnaeus, 1766)
Linnaeus beschreef de soort in 1766 als Rallus Porzana; omdat ze later in een ander geslacht is geplaatst, staan auteur en jaartal tussen haakjes. Het geslacht Porzana werd in 1816 ingevoerd door Vieillot. Porzana is een gelatiniseerde Venetiaanse volksnaam voor de kleine rallen. De soortnaam herhaalt de geslachtsnaam. Het eerst beschreven exemplaar kwam uit Frankrijk.