Sykes' spotvogel | Iduna rama

Geluid

De roep is een hard, droog tsjek, vaak in een reeksje, en een kort klikkend tk-tk, niet van de kleine spotvogel te scheiden. De zang is trager, lager en veel eentoniger dan bij de kleine spotvogel: een aanhoudend, nasaal en schurend gebabbel van korte, herhaalde zinnetjes, dat meer op de Oostelijke vale spotvogel lijkt. Hij zingt vanuit een mangrove, tamarisk of tuinboom, ook midden op de dag.

Herkenning

12–13,5 cm. Iets groter en veel langer van indruk dan de kleine spotvogel, met een lange staart en een korte, stompe vleugel. Koel en vaal: zandgrijs boven, wit tot vuilwit onder met hooguit een flauwe beige waas op de flanken. De snavel is lang en recht, met een ondersnavel die tot in de punt oranjeroze is. Het gezicht is vlak: een korte, vage lichte wenkbrauwstreep die nauwelijks achter het oog doorloopt, zonder donkere zijkruinstreep. De handpenprojectie is heel kort, ongeveer de helft van de tertials. De licht afgeronde staart heeft weinig wit aan de buitenste pen en wordt bijna onophoudelijk omlaag gepompt en zijwaarts geschud. Poten bleek grijsbruin. Geslachten gelijk.

Verwarrings­soorten

De kleine spotvogel (Iduna caligata) is kleiner, ronder en korter van staart, warmer bruin, met een korte snavel met donkere punt, een wenkbrauwstreep die duidelijk achter het oog doorloopt met een donkere streep erboven, en een langere handpenprojectie; hij pompt niet aanhoudend met de staart. De Oostelijke vale spotvogel (Iduna pallida) is de echte valkuil: groter, met een langere en bredere snavel en hetzelfde staartgedrag; let op formaat, snavelbreedte en de vlakke kop van Sykes' spotvogel. De grote vale spotvogel (Hippolais languida) is veel groter, met een donkere, wit omzoomde staart.

Leefgebied

In het gebied vooral in kustmangroven van Avicennia en in aangrenzend struweel van Prosopis, tamarisk en zoutstruiken; daarnaast in parken, tuinen en aanplant langs de kust. Op de trek ook in acaciastruweel en wadi's in het binnenland.

Verspreiding en trek

Plaatselijke zomergast langs de Arabische kant van de Perzische Golf: in Oost-Saoedi-Arabië in de mangroven bij Jubail, in de Emiraten in de mangroven en op de kusteilanden van Abu Dhabi en elders langs de westkust, en in Oman langs de kust; in Bahrein en Qatar schaars en voor een deel alleen doortrekker. In Koeweit een schaarse doortrekker die er niet broedt, waargenomen bij Al Abraq en de Jahra Pools. Elders in Arabië en in Irak een schaarse doortrekker; uit de Levant en Egypte zijn er alleen enkele dwaalgasten. Daarbuiten broedt de soort van Zuid-Iran en Afghanistan tot Turkmenistan, Kazachstan, Pakistan en West-China, en overwintert op het Indisch Subcontinent tot Sri Lanka.

• Zomergast (ca. apr–sep)
• Doortrek (mrt–apr, okt–nov)
• donker = kerngebied, licht = dun verspreid

Hoe en wanneer kijken

Ga in mei of juni naar de mangroven langs de kust van Abu Dhabi, zoals bij het Eastern Mangroves-park, of naar de mangroven ten noorden van Jubail en luister naar het eentonige, schurende gebabbel; de vogel laat zich daarna vaak zien terwijl hij met de staart pompt.

Staat van instandhouding

Wereldwijd niet bedreigd. De kleine broedpopulaties langs de Golf zijn kwetsbaar door het verdwijnen van mangroven en kuststruweel aan landaanwinning, havens en bebouwing, al worden in de Emiraten ook nieuwe mangroven aangeplant. Over de aantallen is weinig bekend; de verspreiding in Arabië is door de lastige scheiding van de kleine spotvogel nog niet goed in kaart gebracht.

Wetenschappelijke naam

Iduna rama | (Sykes, 1832)

Sykes beschreef de soort in 1832 als Sylvia rama; omdat ze later in een ander geslacht is geplaatst, staan auteur en jaartal tussen haakjes. Het geslacht Iduna werd in 1840 ingevoerd door Keyserling & Blasius. Iduna wordt gewoonlijk in verband gebracht met Iðunn, in de Noorse mythologie de godin die de appels van de eeuwige jeugd bewaakte; de naamgevers lichtten de naam niet toe en er zijn ook andere afleidingen voorgesteld. rama komt uit de hindoeïstische mythologie: Rama geldt daar als de zevende incarnatie van de god Vishnoe. Het eerst beschreven exemplaar kwam uit de Deccan in India.