Alle soorten › Zangvogels › Vinkachtigen › Boskanarie

Boskanarie | Crithagra scotops

Forest Canary | Serín Forestal

De boskanarie is een donkere, zwaar gestreepte kanarie van de inheemse bossen van Oost-Zuid-Afrika en Eswatini, en daarmee een van de endemen van het gebied. Hij leeft in de ondergroei en langs bosranden en valt eerder op door zijn zachte roep dan door zijn kleed.

Boskanarie (Crithagra scotops)
Hoofdfoto · Foto: Derek Keats — CC BY 2.0 · Wikimedia Commons

Klik op een duimnagel om de foto hierboven te wisselen.

Geluid

Een zacht, ijl en onregelmatig kwetterend gezang van hoge tonen, vaak lang volgehouden uit dekking. De roep is een hoog, dalend tsseeu of tsweee, het meest gehoorde geluid van de soort.

Luister: ZangXC1061015

Opname: African Bioacoustics Community — CC BY-NC-SA 4.0 · ingekort tot de eerste 60 s, mono · xeno-canto

Herkenning

12 tot 13 cm, met een korte, stevige kegelsnavel. Het mannetje is donker olijfgroen boven met zware zwarte strepen, heeft een zwarte kin en keelvlek, donkere teugels en een smalle gele wenkbrauwstreep. De onderdelen zijn geel met dichte donkergroene strepen op borst en flanken; de buik is lichter geel. Het vrouwtje is doffer, met minder zwart op de kin en nog zwaarder gestreepte onderdelen. Jonge vogels zijn bruiner en overal gestreept. De staart is donker, zonder witte punten.

Verwarrings­soorten

De Mozambiquesijs (Crithagra mozambica) is lichter en geler, met een ongestreepte gele buik, een gele wang en een felgele stuit; hij leeft in open terrein. De Kaapse kanarie (Crithagra totta) van fynbos in de Kaap is ongestreept onder en heeft witte staart- en vleugelpunten. De grijsnekkanarie (Serinus canicollis) heeft een grijze nek en ongestreepte gele onderdelen. De streepkopkanarie (Crithagra gularis) is bruin zonder geel.

Leefgebied

Randen, open plekken en ondergroei van afromontaan bos en gematigd bos, ook kustbos, plantagesranden en beboste kloven met bramen en struikgewas. Foerageert in paren of kleine groepjes laag in de begroeiing en op de grond naar zaden, knoppen en vruchtjes. Mijdt open grasland en droog struikveld.

Waar de vogel het meest zit, ingedeeld naar de vegetatie-eenheden van zuidelijk Afrika.

Verspreiding en trek

Endemisch voor Zuid-Afrika en Eswatini: van de bossen van de Tuinroute (Knysna, Tsitsikamma) oostwaarts door de Oost-Kaap (Amatola) en KwaZulu-Natal naar Eswatini, Mpumalanga en de noordoostelijke escarpment in Limpopo (Wolkberg, Magoebaskloof, Soutpansberg). Buiten dit gebied komt de soort nergens voor.

  • Jaarrond
  • Wintergast (ca. apr–sep)
  • Doortrek (mrt–apr, okt–nov)
  • donker = kerngebied, licht = dun verspreid
Dichtheidskaart uit de waarnemingen van GBIF (2006-09-01 – 2026-08-31), geteld per hokje van 0,7° en per maand en gedeeld door alle vogelwaarnemingen in datzelfde hokje — zo telt niet mee hoeveel vogelaars er kijken. De kleurdiepte volgt dat aandeel en loopt geleidelijk af; de kaart houdt zich dus niet aan landsgrenzen. Landcontouren: Natural Earth (publiek domein).

Hoe en wanneer kijken

Het best in de bosreservaten van Hogsback, Karkloof, Magoebaskloof en de Knysna-bossen, langs bospaden met bramen en open plekken. Luister naar het ijle tsseeu uit de ondergroei en wacht tot de vogel omhoog komt; paartjes blijven vaak lang op dezelfde plek. Verwar de zwaar gestreepte jonge vogels niet met piepers of gorzen.

Staat van instandhouding

Niet bedreigd. Een endeem met een beperkt maar vrij stabiel areaal, afhankelijk van inheems bos en bosranden; plaatselijk kwetsbaar voor houtkap en het verdwijnen van bosranden.

Wetenschappelijke naam

Crithagra scotops | Sundevall, 1850

Sundevall beschreef de soort in 1850 en plaatste haar meteen in het geslacht waarin ze nog altijd staat. Het geslacht Crithagra werd in 1827 ingevoerd door Swainson. Crithagra komt van het Griekse krithē, 'gerst', en agra, 'jacht' — een 'gerstjager', naar het zaadetende dieet van deze kanaries en zaadeters. scotops komt van het Griekse skotos, 'duisternis', en ōps, 'gezicht' — naar het donkere gezicht en de zwarte kin. Het eerst beschreven exemplaar kwam uit Pietermaritzburg, KwaZulu-Natal, Zuid-Afrika.