De leefgebieden van zuidelijk Afrika

Vochtig, soortenrijk bos op de hellingen van het binnenlandse hoogland en de bergketens, van de Kaapse geelhoutbossen tot de nevelbossen van de oostelijke bergketens (IVC: Southern/Northern Afrotemperate Forest, Southern/Northern Mistbelt Forest). Een aantal vogels — waaronder enkele papegaaien en toerako's — is voor voortbestaan afhankelijk van deze verspreide, vaak sterk gefragmenteerde bosresten.

Naar de soorten

Warm, vochtig laaglandbos langs de kust van de Indische Oceaan en in de lager gelegen delen van Zimbabwe en Malawi, met een eigen boomflora die van het hoger gelegen bergbos verschilt (IVC: Zimbabwean-Malawian Subtropical Forest, Southern Indian Ocean Coastal Forest, Maputaland Sand Forest). Sterk versnipperd door houtkap en landbouw, en daardoor voor enkele soorten een van de meest bedreigde leefgebieden van het gebied.

Naar de soorten

Lintvormig bos langs permanente rivieren en droge rivierbeddingen, met hoge bomen die water blijven bereiken ook wanneer de omringende savanne verdroogt (IVC: Southern African Riparian Phreatophyte Vegetation). Dit smalle leefgebied levert de grootste bomen en de dichtste beschutting van elke open savanne, en is voor een aantal grotere roofvogels en uilen onmisbaar als nestplaats.

Naar de soorten

Struikige tot open doornsavanne op de drogere, kalkrijke bodems van het zuiden en westen van het gebied, gedomineerd door soorten van het geslacht Vachellia (voorheen Acacia) (IVC: Dry Acacia Woodland & Savanna, Dry Acacia-Terminalia-Combretum Woodland & Savanna). Het meest verspreide en soortenrijke savannetype voor vogels van dit gebied, van kleine zangvogels tot arenden.

Naar de soorten

Open doornsavanne op de roodbruine duinen en vlaktes van de Kalahari, met de kameeldoorn (Vachellia erioloba) als kenmerkende, verspreid staande boom (IVC: Kalahari Camel Thorn Woodland & Savanna, Southern Kalahari Dunefield Woodland & Savanna). De schaarse grote bomen dragen hier onevenredig veel nesten — van wevers tot roofvogels — in een verder boomarm landschap.

Naar de soorten

Bijna-gesloten loofbossavanne op voedselarme bodem, gedomineerd door bomen van het geslacht Brachystegia (IVC: Wet Miombo, Dry Miombo). Het overheersende landschap van Angola, Zambia, Malawi en delen van Mozambique, met een eigen, deels endemische vogelgemeenschap die niet in de doornsavanne verder zuidwaarts voorkomt.

Naar de soorten

Vaak vrijwel eensoortig bosveld van Colophospermum mopane, op de warmere, lager gelegen bodems van het noorden van het gebied (IVC: Limpopo Mopane, Zambezi Mopane, Namibia-Angola Mopane). Voor een aantal soorten — waaronder holenbroeders die afhankelijk zijn van door olifanten beschadigde mopanebomen — het enige leefgebied binnen dit gebied.

Naar de soorten

Gemengde, breedbladige bossavanne die niet door één boomgeslacht wordt gedomineerd, van de Combretum-Terminalia-bossen van het middengebied tot het Baikiaea-bosveld van westelijk Zimbabwe, Botswana en zuidwestelijk Zambia (IVC: Southern African Broadleaf Savanna, Dry Combretum-Mixed Woodland & Savanna, Baikiaea Woodland & Savanna). Overgangslandschap tussen doornveld, miombo en mopane, met een navenant gemengde vogelgemeenschap.

Naar de soorten

Naaldachtige, harde-blad-vegetatie op de nutriëntenarme zandsteenbodems van de Kaapse bergketens en kustvlakte, gekenmerkt door restio's, erica's en protea's. Voor vogels het leefgebied van een klein aantal endemische nectarvogels en zaadeters die direct van de bloei van deze planten afhangen.

Naar de soorten

Struikvegetatie op de voedselrijkere leisteenbodems van het Kaapse binnenland, van nature grazig-struikig van karakter en zwaar aangetast door omzetting naar akkerland — minder dan een derde van het oorspronkelijke oppervlak resteert. Een aantal soorten die hier ooit algemeen waren, is inmiddels sterk afhankelijk van de laatste, versnipperde restanten.

Naar de soorten

Lage, dichte struikvegetatie direct langs de kust van de Kaapprovincie, op kalkrijke duinzanden, en het aangrenzende dichte kustbosje (IVC: Strandveld, Cape Thicket). Overgangszone tussen fynbos en de zee, met een vogelgemeenschap die elementen van beide leefgebieden mengt.

Naar de soorten

Grasland op de binnenlandse plateaus van 1200 tot 1800 meter hoogte, van het vochtigere oostelijke hoogveld tot het drogere westelijke hoogveld (IVC: Dry Highveld Grassland, Moist Highveld Grassland, Sub-Escarpment Grassland). Het meest omgezette leefgebied van het gebied: het overgrote deel is inmiddels akker- of weiland, met navenante gevolgen voor de graslandvogels die er nog van afhankelijk zijn.

Naar de soorten

Grasland boven de 1800 meter op de hellingen en plateaus van het Drakensbergmassief en de overige binnenlandse bergketens, overgaand in alpiene mosveen boven de boomgrens (IVC: Drakensberg Grassland, Southern Afromontane Grassland, African Subalpine Grassland & Moorland). Kouder en met een kortere zomer dan het lager gelegen hoogveldgrasland, met een aantal soorten die uitsluitend op deze hoogte voorkomen.

Naar de soorten

Struikvegetatie en open grasland op de leisteen- en dolerietbodems tussen de Kaapse bergketens en de Oranjerivier, met een grotere, meer verspreide plantengroei dan de aangrenzende sukkulente Karoo (IVC: Upper Karoo Semi-Desert Scrub & Grassland, Lower Karoo Semi-Desert Scrub & Grassland, Bushmanland Semi-Desert Scrub & Grassland). Grootste halfwoestijn van het gebied, met lage maar sterk seizoensgebonden vogeldichtheden.

Naar de soorten

Laagblijvende, uiterst soortenrijke sukkulentenvegetatie langs de westkust en het noordwesten van Zuid-Afrika, geconcentreerd op de winterregenzone (IVC: Richtersveld, Namaqualand Hardeveld, Namaqualand Sandveld, Knersvlakte, Trans-Escarpment Succulent Karoo). Wereldwijd het soortenrijkste sukkulentengebied buiten de tropen, met een beperkt maar er sterk aan gebonden vogelbestand.

Naar de soorten

De oudste woestijn ter wereld, van de kale duinzee in het zuiden tot de rotswoestijn en de mistgebonden vegetatie van het noorden (IVC: Namib Sand Sea, Northern/Southern Namib Desert, Kaokoveld Semi-Desert Scrub). Vogeldichtheden zijn hier het laagst van het gehele gebied, maar een aantal soorten is uitsluitend aan deze extreme droogte aangepast en komt nergens anders voor.

Naar de soorten

Kale tot spaarzaam begroeide rotsformaties in het binnenland, van geïsoleerde kopjes in de savanne tot de hoge bergketens van de Kaap, de Drakensberg en Namibië (IVC: Southern African Temperate Inselberg Vegetation, Zimbabwean Inselberg Vegetation, Namibian Inselberg Vegetation). Bieden nestgelegenheid op klippen en spleten die in het omringende, vlakkere landschap ontbreken.

Naar de soorten

Rotsige kustlijn en de eilanden voor de kust van het gebied, van de guano-eilanden van de Benguelastroom tot losse rotsformaties langs de Indische Oceaan. Buiten het bereik van de vegetatie-indeling van de IVC, maar voor een aantal broedende zeevogels het enige geschikte broedgebied van dit gebied.

Naar de soorten

Permanent water en de moerassen daarlangs: rivieren, meanderende oeverzones en de uitgestrekte binnenlandse delta's zoals de Okavango (IVC: African Temperate Freshwater Marsh, Okavango-Cuvelai Phreatophyte Vegetation, Karoo Flooded Riparian Woodland). In een overwegend droog gebied vormen deze zones een onevenredig belangrijk leefgebied, met dichtheden en soortenaantallen die ver boven het omringende droge land uitstijgen.

Naar de soorten

Seizoensgebonden, alkalische pannen die na regen tijdelijk vollopen, van de reusachtige Etoshapan tot de talrijke kleinere zoutpannen van de Kalahari en het binnenlandse hoogveld (IVC: Etosha Salt Pan, Kalahari Salt Pan, Bushmanland-Highveld Salt Pan, Lowveld-Limpopo Salt Pan). Trekken bij overstroming grote aantallen watervogels aan, waaronder de enige broedgelegenheid voor flamingo's in dit gebied.

Naar de soorten

De open Atlantische en Indische Oceaan langs de kust van het gebied, van de koude, voedselrijke Benguelastroom in het westen tot de warmere wateren van het oosten. Buiten het bereik van de vegetatie-indeling van de IVC.

Naar de soorten

Mangrovebos en de aangrenzende kustmoerassen langs de warmere, beschutte delen van de Indische Oceaankust, met een geleidelijke overgang naar zoutmoeras op de drogere randen (IVC: Indian Ocean Mangrove, African Cape Coastal Salt Marsh, Tropical African Coastal Salt Marsh). Kraamkamer voor vis en schaaldieren, en daarmee een belangrijk foerageergebied voor reigers, ooievaars en steltlopers.

Naar de soorten

Grond die voor akkerbouw of veeteelt is omgezet: maisvelden, wijngaarden, boomgaarden en beweid grasland. Vervangt in delen van het gebied grote oppervlakten oorspronkelijk grasland en fynbos, en een aantal soorten uit die leefgebieden benut het als aanvulling of, bij verlies van het oorspronkelijke leefgebied, als enig overgebleven alternatief.

Naar de soorten

Tuinen, parken en de bebouwing van steden en dorpen. Een beperkt aantal soorten heeft zich sterk aan de mens aangepast en bereikt hier hogere dichtheden dan in enig natuurlijk leefgebied.

Naar de soorten