Alle soorten › Spechtachtigen › Spechten › Knysnaspecht
Knysnaspecht | Campethera notata
Knysna Woodpecker | Pito de Knysna
De Knysnaspecht is een van de weinige echte endemen van Zuid-Afrika onder de spechten: een donkere, zwaar gevlekte specht van kustbos en dicht struweel langs de zuidkust. Hij is schuw en wordt vaker gehoord dan gezien.
Geluid
Een hoge en iets opklimmende gil, wiiieeeaa, langer en dunner dan die van de goudstaartspecht, en een zacht tsjik. Roffelt zelden.
Opname: Walter Wallner — CC BY-NC-SA 4.0 · omgezet naar mono · xeno-canto
Herkenning
Ongeveer 20 cm. De bovendelen zijn donker olijfgroen met kleine geelwitte stippen, de staart goudolijf. Het hele gezicht, de keel en de onderdelen zijn geelachtig tot bleek okergeel en zo dicht bezet met ronde zwarte vlekken dat de vogel van dichtbij bijna zwart gevlekt lijkt. Het mannetje heeft een rode kruin en een rode, zwart gespikkelde baardstreep; het vrouwtje heeft een zwart, wit gestippeld voorhoofd en voorkruin en alleen een rode nek. Jonge vogels zijn nog donkerder en doffer.
Verwarringssoorten
De goudstaartspecht (Campethera abingoni) is bleker, is aan de onderzijde gestreept in plaats van gevlekt en heeft een wittere keel; in de Oost-Kaap komen tussenvormen voor. De olijfspecht (Dendropicos griseocephalus) heeft een grijze kop en ongevlekte olijfgroene onderdelen. De kardinaalspecht (Dendropicos fuscescens) is kleiner, met een gebandeerde rug en een bruin voorhoofd.
Leefgebied
Kustbos, dichte melkhoutbosjes, droog struweel met Euphorbia en valbos in de Oost-Kaap, oeverbos en ruige tuinen aan de rand van bos. Foerageert in de middelste en hogere etage op mieren en larven, soms ook op de grond.
Waar de vogel het meest zit, ingedeeld naar de vegetatie-eenheden van zuidelijk Afrika.
Verspreiding en trek
Endemisch voor Zuid-Afrika: een smalle strook langs de zuid- en oostkust van ongeveer Swellendam in de West-Kaap via Knysna, de Oost-Kaap en de Wildekust tot in het zuiden van KwaZoeloe-Natal. Reikt landinwaarts niet ver voorbij de kustgordel en komt daarbuiten nergens voor.
- Jaarrond
- Zomergast (ca. okt–mrt)
- donker = kerngebied, licht = dun verspreid
Hoe en wanneer kijken
Zoek langs bosranden en in dicht kuststruweel tussen Knysna en Oos-Londen, bijvoorbeeld in de parken rond de Tuinroute en in de valbossen bij Port Elizabeth. Het hoge gillen is het beste spoor; de vogel zit vaak stil in dicht blad en moet met geduld worden opgespoord.
Staat van instandhouding
Gevoelig (Near Threatened). Het areaal is klein en versnipperd en de populatie telt naar schatting enkele duizenden vogels. Verlies van kustbos en struweel aan bebouwing, landbouw en plantages is de voornaamste bedreiging.
Wetenschappelijke naam
Campethera notata | (Lichtenstein, 1823)
Lichtenstein beschreef de soort in 1823 als Picus notatus; omdat ze later in een ander geslacht is geplaatst, staan auteur en jaartal tussen haakjes. Het geslacht Campethera werd in 1841 ingevoerd door Gray. Campethera komt van het Griekse kampē, 'rups', en thēras, 'jager' — 'rupsenjager', naar het insectendieet van deze spechten. notata is Latijn voor 'getekend, gemerkt' — naar de dicht gevlekte onderdelen. Het eerst beschreven exemplaar kwam uit oostelijke Kaap, Zuid-Afrika (niet nader bepaald).