Alle soorten › Zangvogels › Kwikstaarten en piepers › Nicholsons pieper
Nicholsons pieper | Anthus nicholsoni
Nicholson's Pipit | Bisbita Sudafricano
Nicholsons pieper is de grote, langsnavelige pieper van rotsige, begroeide hellingen in het zuiden van het gebied. Hij gold lang als ondersoort van de langsnavelpieper en staat in Roberts en Sasol nog onder die naam; tegenwoordig wordt hij als eigen soort van zuidelijk Afrika beschouwd.
Geluid
De zang is een langzame reeks luide, afgemeten tjirpende noten met duidelijke pauzes, tsjrip ... tsjriep ... tsjurr-riep, vanaf een rotsblok, struik of boomtop, of in een zangvlucht. De roep is een scherp tsjip of een zacht sjiep.
Opname: Campbell Fleming — CC BY-NC-SA 4.0 · omgezet naar mono · xeno-canto
Herkenning
17 tot 19 cm, een grote, slanke pieper met een lange, iets gebogen snavel en een lange staart. De bovendelen zijn grijsbruin tot warm bruin met vage donkere strepen op mantel en kruin. De wenkbrauwstreep is bleek en vrij smal, de baardstreep zwak. De onderdelen zijn bleek buff met fijne, vage streepjes op de borst. De middelste vleugeldekveren hebben donkere centra met buffkleurige randen. De ondersnavel heeft een roze tot gele basis. De buitenste staartpennen zijn buff, niet wit. Hij loopt horizontaal met gestrekte hals en wipt met de staart. Seksen gelijk; vogels in Namibië en het westen zijn bleker.
Verwarringssoorten
De kopjespieper (Anthus crenatus) deelt de rotsige hellingen, maar is gedrongener en korter van snavel, olijfbruin en vrijwel ongetekend, en zingt een ijl, klagend tsie-tsoe. De Vaalrivierpieper (Anthus vaalensis) en de bruinrugpieper (Anthus leucophrys) hebben een effen rug en leven op vlak, kort grasland. De bospieper (Anthus nyassae) is kleiner, warmer van kleur en duidelijker gestreept en leeft in het miombo verder noordelijk. De kaneelpieper (Anthus cinnamomeus) is kleiner, sterk gestreept en heeft witte staartzijden.
Leefgebied
Rotsige en stenige hellingen met verspreide struiken en graspollen, kopjes, randen van ravijnen, bergflanken tot in het hooggebergte en droge, stenige heuvels in de Karoo en in Namibië. Vaak op pas afgebrande hellingen. Foerageert op de grond naar insecten; zit veel op rotsen en gaat bij verstoring ook in bomen zitten.
Waar de vogel het meest zit, ingedeeld naar de vegetatie-eenheden van zuidelijk Afrika.
Verspreiding en trek
Endemisch voor zuidelijk Afrika. Wijdverspreid in Zuid-Afrika, van de West-Kaap via de Oost-Kaap en KwaZoeloe-Natal tot Mpumalanga, Gauteng, Limpopo en de heuvels van de Noord-Kaap, verder in Lesotho, Eswatini, het zuidoosten van Botswana, het midden, westen en zuiden van Namibië, het zuidwesten van Angola en plaatselijk in het zuiden van Zimbabwe.
- Jaarrond
- Zomergast (ca. okt–mrt)
- Wintergast (ca. apr–sep)
- Doortrek (mrt–apr, okt–nov)
- donker = kerngebied, licht = dun verspreid
Hoe en wanneer kijken
Zoek op rotsige, met gras en struiken begroeide hellingen, bijvoorbeeld in de Magaliesberg, de Drakensberg-uitlopers of de Swartberg. Een grote pieper die van een rotsblok zijn afgemeten, gepauzeerde zang laat horen, is vrijwel zeker deze soort. Let bij oude veldgidsen en waarnemingslijsten op de naam langsnavelpieper: daarmee werd tot voor kort deze soort bedoeld.
Staat van instandhouding
Niet apart door de IUCN beoordeeld; hij wordt gerekend tot de langsnavelpieper (Anthus similis, niet bedreigd). In het gebied is de soort algemeen in geschikt rotsig terrein en zijn er geen aanwijzingen voor achteruitgang; bosbouwplantages op berghellingen en overbegrazing vormen plaatselijk een bedreiging.
Wetenschappelijke naam
Anthus nicholsoni | Sharpe, 1884
Sharpe beschreef de soort in 1884 en plaatste haar meteen in het geslacht waarin ze nog altijd staat. Het geslacht Anthus werd in 1805 ingevoerd door Bechstein. Anthus is het Latijnse woord voor een klein vogeltje van graslanden dat Plinius de Oudere noemt. nicholsoni eert de Engelse ornitholoog Francis Nicholson (1843–1925) uit Manchester, die de piepers en kwikstaarten bestudeerde. Het eerst beschreven exemplaar kwam uit Sigonell, aan de Vaalrivier, Zuid-Afrika.