Alle soorten › Steltloperachtigen › Plevieren › Rouwkievit
Rouwkievit | Vanellus lugubris
Senegal Lapwing | Avefría Lúgubre
De rouwkievit is een kleine, donkere kievit van open bosveld en afgebrand grasland in het laagland. Hij verschijnt vaak in groepjes op pas verbrande grond, waar het korte, opnieuw uitlopende gras en de blootgelegde insecten hem aantrekken, en is weer verdwenen zodra het gras hoog staat.
Geluid
Een helder, fluitend tieuw-iet of tie-oe, en een snel herhaald tie-tie-tie in de vlucht; zachter en melodieuzer dan de raspende roepen van de diadeemkievit. Groepjes roepen veel wanneer ze opvliegen, ook 's nachts.
Opname: Rory Nefdt — CC BY-NC-SA 4.0 · omgezet naar mono · xeno-canto
Herkenning
22–26 cm. Kop en hals zijn grijs met een kleine, scherp begrensde witte voorhoofdsvlek. De grijze borst wordt aan de onderkant begrensd door een smalle zwarte band, en de buik is wit. De rug is grijsbruin met een lichte olijftint. De snavel is zwart, het oog geel, de poten zijn donker, zwartachtig tot donker olijf. In de vlucht is de achterrand van de vleugel over de armpennen breed wit en zijn de handpennen zwart; een witte band over de dekveren ontbreekt. De geslachten zijn gelijk; jonge vogels hebben lichte veerzomen en een doffere kop.
Verwarringssoorten
De zwartvleugelkievit Vanellus melanopterus lijkt sterk maar is groter en forser, heeft een grotere witte voorhoofdsvlek, een bredere zwarte borstband, rode poten en een rode oogring; in de vlucht toont hij een witte diagonale band over de dekveren en zwarte armpennen, het omgekeerde van de rouwkievit. Hij leeft bovendien in hoger gelegen grasland. De diadeemkievit Vanellus coronatus is groter en zandbruin, met een zwarte kap met witte ring en rode poten.
Leefgebied
Kort grasland in open bosveld in het laagland, vooral pas afgebrande plekken, en verder vliegvelden, kortgegraasde velden en open plekken in miombo en gemengd bosveld. Niet gebonden aan water. Broedt op kale of verbrande grond, vaak kort na een brand.
Waar de vogel het meest zit, ingedeeld naar de vegetatie-eenheden van zuidelijk Afrika.
Verspreiding en trek
In het noorden en oosten van het gebied: Angola, Zambia, Malawi, Mozambique en het oosten van Zimbabwe, zuidwaarts tot het oosten van Eswatini en het noordoosten van KwaZulu-Natal en het Krugerpark in Zuid-Afrika. Onregelmatig en nomadisch: in een gebied soms talrijk, dan weer jarenlang afwezig. Buiten het gebied van Senegal tot Somalië en zuidwaarts door Oost-Afrika.
- Jaarrond
- Zomergast (ca. okt–mrt)
- Wintergast (ca. apr–sep)
- Doortrek (mrt–apr, okt–nov)
- donker = kerngebied, licht = dun verspreid
Hoe en wanneer kijken
Zoek na veldbranden, in de late droge tijd, op zwartgeblakerde vlakten in het laagland van Zululand, Mozambique of Zambia. De vogels vallen weinig op tot ze opvliegen; let dan op de brede witte achterrand van de vleugel.
Staat van instandhouding
Niet bedreigd; wijdverspreid maar onregelmatig. In Zuid-Afrika schaars aan de zuidrand van het areaal, waar veranderingen in het brandbeheer en de omzetting van grasland in suikerriet- en bosbouwplantages het leefgebied verkleinen.
Wetenschappelijke naam
Vanellus lugubris | (Lesson, 1826)
Lesson beschreef de soort in 1826 als Charadrius lugubris; omdat ze later in een ander geslacht is geplaatst, staan auteur en jaartal tussen haakjes. Het geslacht Vanellus werd in 1760 ingevoerd door Brisson. Vanellus is het verkleinwoord van het Latijnse vannus, 'wanmolen' — naar het geluid en de vorm van de brede, ronde vleugels in vlucht, die aan een wiekende wanmolen doen denken. lugubris is Latijn voor 'treurig, in rouw' — naar het sobere, grijsbruine verenkleed. Het eerst beschreven exemplaar kwam uit Senegal.