Alle soorten › Zangvogels › Mezen › Rüppells mees
Rüppells mees | Melaniparus leucomelas
White-Winged Black Tit | Carbonero Aliblanco
Rüppells mees is de zwarte mees van het noordelijke miombo: een glanzend zwarte vogel met een grote witte vleugelvlek, die in het gebied alleen in Angola en het noorden van Zambia voorkomt. Waar hij aan de roetmees grenst, vraagt hij een goede blik op de onderstaart.
Geluid
Schor en ratelend, tsi-tsjer-tsjer-tsjer, en heldere, herhaalde fluittonen, tie-woe tie-woe of tsjie-tsjie-tsjwie. De roepen lijken sterk op die van de roetmees en zijn in het veld niet betrouwbaar te onderscheiden.
Opname: Andrew Spencer — CC BY-NC-SA 4.0 · omgezet naar mono · xeno-canto
Herkenning
15 cm. Het mannetje is glanzend blauwzwart met een grote, aaneengesloten witte vlek op de vleugeldekveren en witte randen aan de armpennen en tertials. De onderstaartdekveren zijn effen zwart, de staart vrijwel zonder wit. Het vrouwtje is doffer en grijzer zwart. Snavel zwart. Jonge vogels zijn bruinig zwart met een gelige zweem in de vleugelvlek. Leeft in paren of kleine groepen, vaak met andere soorten.
Verwarringssoorten
De roetmees Melaniparus niger, die in Zambia in het zuiden en oosten aansluit, heeft witgeschubde onderstaartdekveren, witte randen aan de buitenste staartpennen en een minder massieve witte vleugelvlek. Carps mees Melaniparus carpi van het droge zuidwesten van Angola is kleiner en leeft in doornveld en mopane, niet in miombo. De roestbuikmees Melaniparus rufiventris heeft een roestbruine buik en een grijze rug.
Leefgebied
Miombo en ander breedbladig bosveld, open bos met grote bomen en de randen van galerijbos. Foerageert op stammen, takken en in het bladerdak op insecten, vaak in gemengde foerageertroepen. Broedt in een boomholte.
Waar de vogel het meest zit, ingedeeld naar de vegetatie-eenheden van zuidelijk Afrika.
Verspreiding en trek
In het gebied in het midden, noorden en oosten van Angola en het noorden en noordwesten van Zambia. Daarbuiten via het zuiden van Congo-Kinshasa en het westen van Tanzania, en met andere ondersoorten door de savannegordel van Senegal tot Ethiopië en Eritrea.
- Jaarrond
- donker = kerngebied, licht = dun verspreid
Hoe en wanneer kijken
Jaarrond. In het noordwesten van Zambia (Mwinilunga) en op het Angolese plateau zit hij in gemengde troepen in miombo. Waar zowel deze soort als de roetmees kan voorkomen, kijk naar de onderstaartdekveren: effen zwart bij Rüppells mees, wit geschubd bij de roetmees.
Staat van instandhouding
Niet bedreigd; wijdverbreid en plaatselijk vrij algemeen. Kap van miombo voor houtskool en akkerbouw vermindert plaatselijk het leefgebied.
Wetenschappelijke naam
Melaniparus leucomelas | (Rüppell, 1840) (GBIF: Parus leucomelas)
Rüppell beschreef de soort in 1840 als Parus leucomelas; omdat ze later in een ander geslacht is geplaatst, staan auteur en jaartal tussen haakjes. Het geslacht Melaniparus werd in 1850 ingevoerd door Bonaparte. Melaniparus combineert het Griekse melas, 'zwart', met Parus, het Latijn voor 'mees' — naar het overwegend zwarte verenkleed van veel soorten. leucomelas komt van het Griekse leukos, 'wit', en melas, 'zwart' — naar deze zwarte mees met witte vleugelvlek. Het eerst beschreven exemplaar kwam uit Temben, Tigray, Ethiopië.