Nepenthes izumiae — Vorstmans Gids van de Vleesetende Planten

Nepenthes izumiae — de val van dichtbij — **De val van dichtbij** · Foto: Shawn Mayes — CC BY-SA 3.0 · Wikimedia Commons

Nepenthes izumiae — de standplaats — **De standplaats** · Foto: ma_suska — CC BY 2.0 · Wikimedia Commons

Herkenning

Een klimplant met een ronde tot hoekige stengel tot 8 mm dik en leden tot 12 cm. De rozetbladeren zijn opvallend groot, breed lancet- tot spatelvormig, tot 25 cm lang en 8 cm breed, ongesteeld, met drie lengtenerven aan elke kant; de bladeren aan de klimstengel zijn kleiner en eirond, tot 20 cm lang en 3 cm breed, met een ronde top. De bladrand draagt blijvende haren. De onderbekers zijn het meest gezien: tot 30 cm hoog en 6 cm breed, onderaan trechtervormig en daarboven cilindrisch, met gefranjerde vleugels tot 6 mm (franje tot 9 mm), een mond tot 6 cm, en een peristoom tot 3 cm breed met uitgesproken, smalle tanden tot 1 cm lang. Het deksel is rond, tot 8 cm doorsnee, met aan de onderkant vaak een haakvormig aanhangsel of kam tot 1 cm. Bovenbekers worden zelden gevormd: tot 15 cm hoog en 4 cm breed, met een smal peristoom tot 8 mm.

Gelijkende soorten

De naaste verwanten zijn Nepenthes lingulata en N. singalana. N. lingulata uit Noord-Sumatra heeft een driehoekig deksel met een lange, draadvormige tong aan de onderkant, tot 4 cm, en smallere bekers; N. izumiae heeft een rond deksel en hooguit een korte kam. N. singalana heeft smallere bladschijven zonder blijvende randharen, zelden een kam onder het deksel, en groeit op de grond in plaats van epifytisch. N. bongso heeft slankere bovenbekers en groeit veel vaker terrestrisch.

De val en hoe hij werkt

De grote onderbekers, die op bemoste takken en tussen epifyten rusten, vangen wat er over het mos kruipt: mieren en andere geleedpotigen die in de boomkronen leven. Een epifytische beker ligt midden in een eigen kleine leefwereld van mos, varens en strooisel, en daar is veel verkeer van kleine dieren. De peristoomtanden aan de binnenrand hangen boven de opening, en het brede, geribbelde peristoom wordt bij de dagelijkse mist en regen glad. De kam onder het deksel draagt nectarklieren en lokt insecten naar een plek boven de mond, zodat een uitglijder in de beker eindigt. Onderin staat een verteringsvloeistof.

Standplaats en ecologie

Vochtig, bemost bovenmontaan nevelwoud (B1) boven 1700 m, met gefilterd licht. De soort groeit bijna uitsluitend epifytisch, op met mos beklede takken en stammen, soms op de grond boven een dikke moslaag. De begeleidende vegetatie wordt gedomineerd door varens van de geslachten Dicranopteris en Dipteris. De opgegeven hoogte is 1700 tot 1900 m. Voor een epifyt is dit een gunstige omgeving: het mos op de takken houdt water vast, de lucht is vrijwel verzadigd, en uitdroging, het grootste risico voor planten zonder wortels in de bodem, komt nauwelijks voor.

Verspreiding en hoogte

Endemisch op Sumatra, in het Barisangebergte van West-Sumatra, en alleen bekend van twee toppen ten noorden van Bukittinggi. De beschrijvers hielden de precieze vindplaats bewust geheim om de populaties tegen verzamelaars te beschermen. De wereldchecklist geeft als gebied alleen Sumatra.

Waargenomen (hokken van een graad)

Verspreiding uitsluitend op basis van waarnemingen bij GBIF (Global Biodiversity Information Facility), niet op TDWG-regio's: die zijn vaak veel groter dan het werkelijke areaal. De lichte halo is het gebied rond een waarneming, de donkere kern de waarneming zelf. De donkere hokken zijn 2 vakken van een hele graad — ruwweg honderdtien kilometer — waarin de soort is waargenomen, uit alle waarnemingen bij GBIF. Deze maat is grover dan bij de meeste soorten, omdat van deze plant vrijwel geen enkele waarneming een nauwkeurige coördinaat draagt: de vindplaats van bestroopte soorten wordt bij de bron vertroebeld. Op deze schaal verdwijnt dat in de ruis. Ze zeggen waar hij is gezíén, niet waar hij voorkomt: een leeg vak betekent niets.

Vormen en variatie

Er zijn geen variëteiten of kleurvormen beschreven. Natuurlijke hybriden zijn bekend met N. dubia, die kleine, geelgroene trechterbekers oplevert, en met N. jacquelineae, met roodachtige bekers waarin de kenmerken van N. jacquelineae overheersen. Beide soorten groeien in hetzelfde bergland.

Waar en wanneer te zien

Het bergland ten noorden van Bukittinggi heeft geen gemarkeerde paden naar de standplaatsen; ga met een lokale gids. Kijk omhoog naar de bemoste takken: de lange onderbekers liggen daar tussen het mos en de varens, niet op de bosbodem. Door de gefilterde lichtval zijn ze gemakkelijk over het hoofd te zien. De soort is gevoelig voor verzamelen; deel geen locatiegegevens.

Staat van instandhouding

Op de Rode Lijst als niet in gevaar (Least Concern). Toch is de situatie kwetsbaarder dan die categorie doet vermoeden: de soort is van slechts twee toppen bekend, de populaties liggen buiten nationale parken, en ze worden bedreigd door stroperij en verzamelen, bosbranden en ontginning. Als lid van het geslacht staat ze in CITES bijlage II.

Wetenschappelijke naam

Nepenthes izumiae | Davis, Clarke & Tamin, 2003

Nepenthes izumiae werd in 2003 beschreven door Charles Clarke, Troy Davis en Rusjdi Tamin, in "Nepenthes izumiae (Nepenthaceae): a new species from Sumatra" (Blumea 48(1): 179-182). Het holotype (Clarke, Davis & Tamin 1309) werd op 13 juli 2000 verzameld in het Barisan-gebergte, ten noorden van Bukittinggi, en ligt in het Herbarium Universitas Andalas (ANDA), Padang, West-Sumatra; de precieze locatie is bewust niet in de beschrijving vrijgegeven, om reden van natuurbescherming. Het Barisan-gebergte, ten noorden van Bukittinggi, West-Sumatra; de precieze locatie is bewust niet vrijgegeven. De soortsnaam eert Izumi Davis, de echtgenote van Troy Davis, een van de beschrijvende auteurs.

World Checklist of Vascular Plants (WCVP), via Plants of the World Online (POWO), Royal Botanic Gardens, Kew.