Alle soorten › Eendachtigen › Eenden, ganzen en zwanen › Ross' gans
Ross' gans
Anser rossii | Ross's goose | Ánsar de Ross
Een witte gans nauwelijks groter dan een wilde eend, met een bolle kop en een kort driehoekig snaveltje zonder zwarte lachstreep. Tussen sneeuwganzen oogt hij als een verkleinde uitvoering. De kunst zit niet in het herkennen maar in het beoordelen: kruisingen met de sneeuwgans zijn algemeen en ontsnapte collectievogels ook.
Geluid
Hoger en zwakker dan de sneeuwgans: een kort, knorrend konk in vlucht en een ijl kakelend kek-ke-gah uit de groep. In een gemengd ganzenkoppel gaat dat vrijwel altijd verloren onder het geblaf van de kolganzen. Je vindt deze soort met de telescoop, niet met het gehoor.
Voor deze soort is nog geen vrij gelicentieerde opname beschikbaar.
Herkenning
Adult geheel wit met zwarte handpennen, roze poten en een korte, hoge, driehoekige roze snavel. De zwarte 'lachstreep' langs de snijrand ontbreekt, en oudere vogels tonen aan de snavelbasis grijsblauwe, wrattige verdikkingen. De grens tussen snavel en kopveren loopt recht omhoog, niet schuin naar achteren. Kop rond, hals kort en dik, lichaam gedrongen. Jonge vogels zijn wit met een lichte grijze waas over kruin en rug en een grijzige snavel, veel witter dan een jonge sneeuwgans. Een donkere vorm bestaat, grijsblauw met witte kop, maar is zeer zeldzaam.
Verwarringssoorten
De sneeuwgans is de hoofdverdenking: fors groter, langer van hals, met een langere snavel met een duidelijke zwarte lachstreep en vaak een roestbruin aangeslagen kop en hals. Kijk naar de veergrens aan de snavelbasis, bij de sneeuwgans schuin en bij de ross-gans recht. Kruisingen tussen beide zijn geregeld en tonen een tussenformaat met wat zwart langs de snijrand; die vogels laat je staan. Wie in een gemengd koppel alleen op formaat afgaat, kan de kleinste gans ook aanzien voor een dwerggans, maar die is bruin met een witte bles en een gele oogring, en een ross-gans is spierwit met zwarte vleugelpunten.
Leefgebied
In Europa uitsluitend in gezelschap van andere ganzen: kort grasland en wintergraan, ondergelopen weiland, stoppelakkers en zilte kwelders, met slaapplaatsen op ondiep zoet water of het wad. Graast met de kop laag en valt in een koppel op als een kleine witte vlek die niet meebeweegt met het maaiveld van de kolganzen.
Waar de vogel het meest zit, ingedeeld volgens EUNIS — de Europese standaard voor leefgebieden.
Verspreiding en trek
Broedt in de centraal-Canadese Arctis en overwintert in Californië, Texas en het Mississippidal. In Europa een zeldzame dwaalgast. Groot-Brittannië plaatste de soort in november 2021 in categorie A, op grond van een vogel die van december 1970 tot 1974 telkens in Lancashire terugkeerde. De soort wordt echter veel in watervogelcollecties gehouden en ontsnapt geregeld, zodat elke Europese waarneming eerst op herkomst wordt beoordeeld: een vogel in een koppel wilde arctische ganzen weegt zwaar, een tamme vogel op een stadsvijver telt niet.
- Broedvogel (zomer)
- Winter
- Doortrek
- Trekrichting
- donker = kerngebied, licht = dun verspreid
Waar en wanneer kijken
Werk van oktober tot maart de koppels kolganzen, brandganzen en toendrarietganzen af en controleer elke witte gans op de snavel. In Nederland zijn Friesland, het Lauwersmeer en het Deltagebied de logische plekken. Fotografeer altijd de snavelbasis van opzij: zonder beeld van de lachstreep en de veergrens is een melding kansloos, en let daarnaast op ringen en gedrag.
Staat van instandhouding
Niet bedreigd. De wereldpopulatie is van enkele tienduizenden vogels halverwege de vorige eeuw gegroeid tot meer dan een miljoen, mede door het ruime voedselaanbod op akkers in de overwinteringsgebieden. Die aantallen vreten in de arctische broedgebieden de vegetatie plaatselijk kaal, wat nu als het belangrijkste knelpunt geldt. Kruising met de sneeuwgans is wijdverbreid maar zet de soort niet onder druk.