Alle soorten › Papegaaiachtigen › Papegaaien › Blauwvoorhoofdpapegaai

Blauwvoorhoofdpapegaai | Touit dilectissimus

Blue-fronted Parrotlet | Cotorrita cariazul | Apuim-de-fronte-azul

De blauwvoorhoofdpapegaai is een kleine, gedrongen papegaai met een korte, vierkante staart, uit het geslacht Touit. Hij leeft in vochtig voetheuvel- en bergbos aan de Pacifische kant van de noordelijke Andes, waar paren en kleine groepen hoog in het bladerdak vruchten zoeken. Groepen vliegen snel en recht over het bos en laten daarbij een nasale roep horen.

Blauwvoorhoofdpapegaai (Touit dilectissimus)
Foto: Diane Shaw — CC BY 4.0 · Wikimedia Commons

Geluid

Een hoge, nasale roep, in de vlucht vaak herhaald, en een zacht gekwetter van foeragerende groepen. Zittende vogels zijn meestal stil.

Luister: RoepXC332916

Opname: Francisco Sornoza — CC BY-NC-SA 4.0 · xeno-canto

Herkenning

17 cm, gedrongen, met een korte, vierkante staart en een lichte snavel. Het verenkleed is grasgroen, aan de onderzijde iets geliger. Voorhoofd en voorkruin zijn blauw, en onder het oog zit een kleine rode vlek. Het mannetje heeft rode dekveren langs de voorrand van de vleugel; bij het vrouwtje is dat rood beperkt of afwezig. De ondervleugeldekveren zijn geel, de slagpennen donker. De buitenste staartpennen zijn geel met een zwarte top. Jongen zijn doffer, met minder blauw en rood op de kop.

Verwarrings­soorten

De vlekvleugelpapegaai Touit stictopterus heeft geen blauw voorhoofd, heeft donkere, licht gevlekte vleugeldekveren en leeft op de oostflank van de Andes. De Catharinaparkiet Bolborhynchus lineola is fijn zwart gestreept en heeft een spitse staart. De toviparkiet Brotogeris jugularis heeft een oranje kinvlek, bruine schouders en een langere, spitse staart. De rozewangpapegaai Pyrilia pulchra is groter, met een roze gezicht en een bruinachtige kop.

Leefgebied

Vochtig voetheuvelbos, lager bergregenwoud en nevelwoud, ook bosranden en hoge secundaire begroeiing, ruwweg tussen 300 en 1700 m, plaatselijk lager. Eet vruchten, bessen en zaden hoog in het bladerdak, onder andere van epifyten en maretakken. Over het broeden is weinig bekend; het nest ligt in een holte hoog in een boom.

Waar de vogel het meest zit, ingedeeld naar de vegetatie-eenheden van de Andes en de westkust.

Verspreiding en trek

In Colombia in de Chocó en op de westflank van de West-Andes, plaatselijk ook in de noordelijke uitlopers van de Centrale en Oost-Andes. In Ecuador in het noordwesten, vooral in Esmeraldas, Carchi, Imbabura en het westen van Pichincha. Ontbreekt in Peru, Bolivia en op de Galápagos. Buiten het gidsgebied in Costa Rica, Panama en het noordwesten van Venezuela.

  • Jaarrond
  • donker = kerngebied, licht = dun verspreid
Dichtheidskaart uit de waarnemingen van GBIF (2006-10-01 – 2026-09-30), geteld per hokje van 1,41° en per maand en gedeeld door alle vogelwaarnemingen in datzelfde hokje — zo telt niet mee hoeveel vogelaars er kijken. De kleurdiepte volgt dat aandeel en loopt geleidelijk af; de kaart houdt zich dus niet aan landsgrenzen. Landcontouren: Natural Earth (publiek domein).

Hoe en wanneer kijken

Zoek langs bosranden en wegen door vochtig voetheuvelbos in het noordwesten van Ecuador en de Chocó van Colombia. Let in de ochtend op kleine groepjes die met een nasale roep over het bos vliegen, en op vruchtdragende bomen en maretakken waar ze komen eten.

Staat van instandhouding

Wereldwijd niet bedreigd. De soort is gebonden aan bos en heeft een vrij klein verspreidingsgebied; ontbossing in de Chocó en op de Andesflanken is een plaatselijke bedreiging. De stand is slecht bekend.

Wetenschappelijke naam

Touit dilectissimus | (Sclater & Salvin, 1871)

Sclater & Salvin beschreef de soort in 1871 als Urochroma dilectissima; omdat ze later in een ander geslacht is geplaatst, staan auteur en jaartal tussen haakjes. Het geslacht Touit werd in 1855 ingevoerd door Gray. De geslachtsnaam komt uit het uitgestorven Tupi, waarin tuí eté 'echt klein papegaaitje' betekent; Marcgrave gebruikte in 1648 al 'Tuiete' voor een kleine papegaai. De soortnaam is Latijn dilectissimus, 'zeer geliefd', overtreffende trap van dilectus. Het eerst beschreven exemplaar kwam uit ten zuiden van Mérida, Venezuela.