Alle soorten › Glansvogelachtigen › Baardkoekoeken › Bonte baardkoekoek

Bonte baardkoekoek | Notharchus tectus

Pied Puffbird | Buco pío | Macuru-pintado

De bonte baardkoekoek is de kleinste zwart-witte baardkoekoek van het gidsgebied. Hij zit vaak paarsgewijs op open takken aan bosranden en boven open plekken. Er zijn twee gescheiden groepen: een ten westen en een ten oosten van de Andes, die in sommige indelingen als aparte soorten gelden.

Bonte baardkoekoek (Notharchus tectus)
Foto: TonyCastro — CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons

Geluid

Een reeks hoge, dunne fluittonen als pie-pie-pie-pie-pieuw-pieuw, aan het eind vaak dalend; vaak door twee vogels tegelijk gezongen.

Luister: ZangXC754906

Opname: JAYRSON ARAUJO DE OLIVEIRA — CC BY-NC-SA 4.0 · xeno-canto

Herkenning

14–16 cm, met een grote kop en een zware zwarte snavel met een haakje. De bovendelen zijn zwart; een smalle witte wenkbrauwstreep loopt van het voorhoofd naar achteren en de kruin heeft fijne witte stippels. Op de schouder ligt een witte streep en de staart heeft witte vlekken. Keel en onderdelen zijn wit, met een zwarte borstband en zwart gebandeerde flanken. De seksen zijn gelijk.

Verwarrings­soorten

De witnekbaardkoekoek Notharchus hyperrhynchus is veel groter, met een breed wit voorhoofd en een witte nekband, en mist de witte schouderstreep. De zwartborstbaardkoekoek Notharchus pectoralis in het westen is groter, met een grote witte wangvlek en een bredere zwarte borst. De bruinbandbaardkoekoek Notharchus ordii in het oosten is groter, met een bruine band onder de zwarte borstband.

Leefgebied

Bosranden, open plekken met hoge bomen, várzea en oeverbos, secundair bos, plantages met schaduwbomen en mangroveranden, in het laagland tot ongeveer 600 m. Zit op een open tak in de middelste of hoge laag en vliegt uit naar insecten. Broedt in een holte in een termietennest in een boom.

Waar de vogel het meest zit, ingedeeld naar de vegetatie-eenheden van de Andes en de westkust.

Verspreiding en trek

In Colombia in het Pacifische laagland en in het oostelijke laagland ten oosten van de Andes. In Ecuador in het westelijke laagland en in het oostelijke laagland. In Peru in het Amazonelaagland, vooral in het noorden. In Bolivia niet of nauwelijks bekend. Ontbreekt op de Galápagos. Buiten het gidsgebied in Costa Rica en Panama in het westen en in Venezuela, de Guyana's en Amazonisch Brazilië in het oosten.

  • Jaarrond
  • donker = kerngebied, licht = dun verspreid
Dichtheidskaart uit de waarnemingen van GBIF (2006-10-01 – 2026-09-30), geteld per hokje van 1,41° en per maand en gedeeld door alle vogelwaarnemingen in datzelfde hokje — zo telt niet mee hoeveel vogelaars er kijken. De kleurdiepte volgt dat aandeel en loopt geleidelijk af; de kaart houdt zich dus niet aan landsgrenzen. Landcontouren: Natural Earth (publiek domein).

Hoe en wanneer kijken

Kijk langs rivieroevers, bosranden en open plekken met hoge, kale bomen naar kleine zwart-witte vogels die rechtop zitten; ze zitten vaak lang op dezelfde tak.

Staat van instandhouding

Niet geëvalueerd in de hier gevolgde indeling, die de westelijke en oostelijke groep samenneemt. De soort als geheel is wijdverbreid en verdraagt half-open terrein goed.

Wetenschappelijke naam

Notharchus tectus | (Boddaert, 1783)

Boddaert beschreef de soort in 1783 als Bucco tectus; omdat ze later in een ander geslacht is geplaatst, staan auteur en jaartal tussen haakjes. Het geslacht Notharchus werd in 1863 ingevoerd door Cabanis & Heine. De geslachtsnaam combineert Grieks nōthēs, 'traag', en arkhos, 'leider' of 'hoofd'. De soortnaam tectus is Latijn voor 'bedekt' of 'verborgen', van tegere, 'bedekken'. Het eerst beschreven exemplaar kwam uit Cayenne, Frans-Guyana.