Alle soorten › Zangvogels › Tirannen › Bootsnaveltiran
Bootsnaveltiran | Megarynchus pitangua
Boat-billed Flycatcher | Luis pico grueso | Neinei
De bootsnaveltiran is een van de grootste tirannen van het neotropische laagland, genoemd naar zijn opvallend brede, gewelfde snavel. Hij lijkt sterk op de grote kiskadie, maar leeft meer in het kronendak en is minder aan water gebonden. De soort komt voor van Mexico tot het noorden van Argentinië.
Geluid
Een luide, nasale, rollende kirrrr-r-r en een schelle tsjie-rie, vaak herhaald; in de ochtendschemering een herhaalde, wat kwetterende zang.
Opname: Mateus Gonçalves Santos — CC BY-NC-SA 4.0 · xeno-canto
Herkenning
23–24 cm. Een grote, zware tiran met een zeer brede, aan de bovenkant gewelfde zwarte snavel. De kruin is zwartachtig met een verborgen oranjegele kruinvlek en wordt omringd door een brede witte wenkbrauwstreep die rond het achterhoofd doorloopt; het masker is zwartachtig. Rug, vleugels en staart zijn olijfbruin, zonder roestrood. De keel is wit, de rest van de onderdelen heldergeel. Seksen gelijk; jonge vogels hebben rossige randen aan vleugel- en staartpennen.
Verwarringssoorten
De grote kiskadie Pitangus sulphuratus heeft een smallere snavel, een bruinere rug en duidelijke roestrode randen aan vleugels en staart, en is vaker bij water te zien. De roodkruintiran Myiozetetes similis en de roestvleugeltiran Myiozetetes cayanensis zijn veel kleiner, met een kleine snavel. De kleine kiskadie Philohydor lictor is kleiner, met een slankere snavel, en leeft dicht bij water.
Leefgebied
Bosranden, kronendak van vochtig en halfvochtig bos, secundair bos, várzea, galerijbos, plantages en open terrein met hoge bomen, in het gidsgebied meestal onder 1500 m en plaatselijk hoger. Jaagt vanaf een hoge zitplaats op grote insecten, kleine hagedissen en kikkers en eet ook vruchten. Bouwt een ondiep, open nest van takjes hoog in een boomvork.
Waar de vogel het meest zit, ingedeeld naar de vegetatie-eenheden van de Andes en de westkust.
Verspreiding en trek
Colombia: wijdverbreid in de laaglanden en de lagere Andeshellingen. Ecuador: in het westelijke en oostelijke laagland en op de lagere hellingen. Peru: in het Amazonelaagland en de voetheuvels, en plaatselijk in het noordwesten. Bolivia: in het laagland en de voetheuvels van het noorden en oosten. Ontbreekt op de Galápagos. Buiten het gidsgebied van Mexico tot Venezuela, de Guyana's, Brazilië, Paraguay en het noorden van Argentinië.
- Jaarrond
- donker = kerngebied, licht = dun verspreid
Hoe en wanneer kijken
Zoek in bosranden en hoge bomen langs wegen en rivieren in het laagland. Hij zit vaak hoog en open en wordt meestal eerst gehoord door zijn luide, rollende roep.
Staat van instandhouding
Niet bedreigd. Wijdverbreid en vrij algemeen in een zeer groot verspreidingsgebied.
Wetenschappelijke naam
Megarynchus pitangua | (Linnaeus, 1766)
Linnaeus beschreef de soort in 1766 als [Lanius] Pitangua; omdat ze later in een ander geslacht is geplaatst, staan auteur en jaartal tussen haakjes. Het geslacht Megarynchus werd in 1824 ingevoerd door Thunberg. De geslachtsnaam komt van Grieks mega, 'groot', en rhunkhos, 'snavel', naar de forse snavel. De soortnaam komt van de Tupi-naam voor de vogel, Pitanguá guacú. Het eerst beschreven exemplaar kwam uit Rio de Janeiro, Brazilië.