Alle soorten › Zangvogels › Ovenvogels en muisspechten › Chacoaardkruiper

Chacoaardkruiper | Tarphonomus certhioides

Chaco Earthcreeper | Bandurrita chaqueña | Bandurrita-do-chaco

De chacoaardkruiper is een kleine, bruine ovenvogel met een licht gebogen snavel van het droge Chacobos. Hij zoekt zijn voedsel op de grond en in het onderste deel van struiken en bomen. In het gidsgebied komt hij alleen in het zuidoosten van Bolivia voor.

Chacoaardkruiper (Tarphonomus certhioides)
Foto: Hector Bottai — CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons

Geluid

De zang is een luide, versnellende reeks heldere tonen. Roept ook korte, scherpe tonen.

Luister: ZangXC892887

Opname: Franco Vushurovich — CC BY-NC-SA 4.0 · xeno-canto

Herkenning

16 cm, met een middellange, licht gebogen snavel. De bovendelen zijn bruin, het voorhoofd roodbruin getint, de vleugels met roodbruine vlakken en de staart roodbruin. De keel is wit en steekt af tegen de grijsachtig geelbruine borst en buik. De seksen zijn gelijk.

Verwarrings­soorten

De Boliviaanse aardkruiper Tarphonomus harterti is groter en grijzer, zonder roodbruin voorhoofd, en leeft hoger, in droge Andesdalen. De rosse ovenvogel Furnarius rufus is groter, egaler roodbruin van boven, met een rechte snavel, en loopt vooral in open terrein. De wenkbrauwmuisspecht Lepidocolaptes angustirostris klimt langs stammen, heeft een duidelijke witte wenkbrauwstreep en een gestreepte borst.

Leefgebied

Droog Chacobos en doornstruweel met een open ondergroei, van het laagland tot ongeveer 1000 m. Zoekt op de grond tussen strooisel en onder struiken naar insecten en andere ongewervelden. Broedt in holtes, ook in oude nesten van andere vogels.

Waar de vogel het meest zit, ingedeeld naar de vegetatie-eenheden van de Andes en de westkust.

Verspreiding en trek

Ontbreekt in Colombia, Ecuador, Peru en op de Galápagos. Bolivia: in de Chaco in het zuidoosten, in het zuiden van Santa Cruz, het oosten van Chuquisaca en Tarija. Buiten het gidsgebied in het westen van Paraguay en het noorden en midden van Argentinië.

  • Jaarrond
  • donker = kerngebied, licht = dun verspreid
Dichtheidskaart uit de waarnemingen van GBIF (2006-10-01 – 2026-09-30), geteld per hokje van 1,41° en per maand en gedeeld door alle vogelwaarnemingen in datzelfde hokje — zo telt niet mee hoeveel vogelaars er kijken. De kleurdiepte volgt dat aandeel en loopt geleidelijk af; de kaart houdt zich dus niet aan landsgrenzen. Landcontouren: Natural Earth (publiek domein).

Hoe en wanneer kijken

Loop langzaam door droog Chacobos met een open bodem en let op een kleine bruine vogel die door het strooisel scharrelt. In de ochtend verraadt de zang hem.

Staat van instandhouding

Wereldwijd niet bedreigd. Ontbossing van de Chaco voor landbouw en veeteelt verkleint het leefgebied.

Wetenschappelijke naam

Tarphonomus certhioides | (d'Orbigny, ACVMD & de Lafresnaye, 1838) (GBIF: Upucerthia certhioides)

D'Orbigny, ACVMD & de Lafresnaye beschreef de soort in 1838 als Anabates certhioides; omdat ze later in een ander geslacht is geplaatst, staan auteur en jaartal tussen haakjes. Het geslacht Tarphonomus werd in 2007 ingevoerd door Chesser & Brumfield. De geslachtsnaam komt van Grieks tarphos, 'struikgewas', en nomos, 'woonplaats', naar het leefgebied: struikgewas in droge gebieden. De soortnaam komt van Certhia (boomkruiper) en Grieks -oidēs 'lijkend op', dus 'boomkruiperachtig'. Het eerst beschreven exemplaar kwam uit Corrientes, Argentinië.