Alle soorten › Spechtachtigen › Toekans › Derby-arassari

Derby-arassari | Aulacorhynchus derbianus

Chestnut-tipped Toucanet | Tucanete de Derby | Tucaninho-de-ponta-castanha

De derby-arassari is een groene arassari van de lagere hellingen aan de oostkant van de Andes, van het zuiden van Colombia tot in Bolivia. Hij leeft meestal lager dan de andesarassari en is op veel plaatsen schaars en plaatselijk. De brede kastanjebruine toppen van de staartpennen verklaren de Engelse naam.

Derby-arassari (Aulacorhynchus derbianus)
Foto: thibaudaronson — CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons

Geluid

Lange reeksen grommende tot kwakende tonen, zoals grrrump of kwuk, vaak door paren samen; daarnaast ratelende roepen.

Luister: ZangXC763148

Opname: GABRIEL LEITE — CC BY-NC-SA 4.0 · xeno-canto

Herkenning

36–40 cm. Overwegend groen, met een blauwige zweem in de nek, een witachtige keel en brede kastanjebruine toppen aan de staartpennen. De stuit is groen. De snavel is zwart met een donkerrode basis, groeven op de bovensnavel en een smalle verticale witte lijn aan de basis; sommige vogels hebben een vrijwel geheel zwarte snavel. Het oog is roodbruin, met wat blauwe huid eronder. De seksen zijn gelijk; jonge vogels zijn doffer.

Verwarrings­soorten

De andesarassari Aulacorhynchus albivitta heeft geel op de bovensnavel en kastanjebruine onderstaartdekveren, en leeft meestal hoger. De blauwbandarassari Aulacorhynchus coeruleicinctis in Peru en Bolivia heeft een blauwe borstband, een rode stuit en een blauwgrijze snavel, en leeft hoger. De geelbrauwarassari Aulacorhynchus huallagae in het noorden van Peru heeft een gele streep achter het oog en een blauwgrijze snavel.

Leefgebied

Vochtig bergbos en nevelwoud op de lagere hellingen, ook hoog voetheuvelbos, vooral tussen 600 en 2000 m; in Bolivia ook in tropisch bos. Eet vooral vruchten, ook insecten. Broedt in een boomholte.

Waar de vogel het meest zit, ingedeeld naar de vegetatie-eenheden van de Andes en de westkust.

Verspreiding en trek

In Colombia alleen in het uiterste zuiden, op de oostflank. In Ecuador plaatselijk op de oostflank. In Peru op de oostflank over de hele lengte van het land. In Bolivia op de oostflank tot in Cochabamba. Ontbreekt op de Galápagos. Komt niet voor buiten het gidsgebied.

  • Jaarrond
  • donker = kerngebied, licht = dun verspreid
Dichtheidskaart uit de waarnemingen van GBIF (2006-10-01 – 2026-09-30), geteld per hokje van 1,41° en per maand en gedeeld door alle vogelwaarnemingen in datzelfde hokje — zo telt niet mee hoeveel vogelaars er kijken. De kleurdiepte volgt dat aandeel en loopt geleidelijk af; de kaart houdt zich dus niet aan landsgrenzen. Landcontouren: Natural Earth (publiek domein).

Hoe en wanneer kijken

Langs bosranden en wegen door het lagere bergbos aan de oostflank, zoals de weg naar het Manu-gebied in Peru. Vogels zitten vaak hoog in het bladerdak en worden het eerst opgemerkt aan hun kwakende roep.

Staat van instandhouding

Wereldwijd niet bedreigd. De soort is plaatselijk en schaars, maar het verspreidingsgebied is groot en grote delen van de oostflank zijn nog bebost.

Wetenschappelijke naam

Aulacorhynchus derbianus | Gould, 1835

Gould beschreef de soort in 1835 en plaatste haar meteen in het geslacht waarin ze nog altijd staat. Het geslacht Aulacorhynchus voerde hij in datzelfde werk in. De geslachtsnaam komt van Grieks aulax, 'groef, voor', en rhunkhos, 'snavel'. De soortnaam eert Edward Smith-Stanley, 13de graaf van Derby (1775–1851), Brits natuurliefhebber en beschermheer met een grote dierencollectie op Knowsley. Het eerst beschreven exemplaar kwam uit (volgens de beschrijving).