Alle soorten › Koekoeksvogels › Koekoeken › Dwergkoekoek

Dwergkoekoek | Coccycua pumila

Dwarf Cuckoo | Cuclillo enano | Papa-lagarta-anão

De dwergkoekoek is de kleinste koekoek van het gidsgebied, een compacte grijsbruine vogel met een roodbruine keel en borst. Hij leeft in open, droge landschappen met verspreide bomen in het noorden van Colombia en in Venezuela. Hij broedt zelf en verplaatst zich buiten de broedtijd met de regen.

Dwergkoekoek (Coccycua pumila)
Foto: Alejandro Bayer Tamayo from Armenia, Colombia — CC BY-SA 2.0 · Wikimedia Commons

Geluid

Een rollend, ratelend trrrr en een reeks klagende, iets dalende fluittonen, vooral in de regentijd.

Luister: ZangXC946048

Opname: Cristian Rodas — CC BY-NC-SA 4.0 · xeno-canto

Herkenning

20–21 cm, met een relatief korte staart voor een koekoek. De bovendelen zijn grijsbruin, de kop grijzer. Keel en borst zijn roodbruin, de buik vuilwit tot lichtgrijs. De staart is donkergrijs met witte toppen, vooral van onderen te zien. De snavel is zwart en kort; de iris en de oogring zijn rood. De seksen zijn gelijk; jonge vogels hebben een grijze keel en een donkere iris.

Verwarrings­soorten

De asgrauwe koekoek Coccycua cinerea is iets groter, met een lichtgrijze in plaats van roodbruine keel en borst; hij komt in Colombia alleen als zeldzame wintergast in het zuidoosten voor. De kleine eekhoornkoekoek Coccycua minuta is groter en geheel donker roodbruin met een groengele snavel. De kleine mangrovekoekoek Coccyzus melacoryphus heeft een zwart masker en geheel okergele onderdelen.

Leefgebied

Open, droog tot halfvochtig land met verspreide bomen en struiken: savanne, weiland met bomen, struikgewas, galerijbos en tuinen, vooral onder 1000 m, plaatselijk hoger. Zoekt in struiken en bomen naar rupsen en andere insecten. Het nest is een ondiep komvormig bouwsel van takjes in een struik of lage boom.

Waar de vogel het meest zit, ingedeeld naar de vegetatie-eenheden van de Andes en de westkust.

Verspreiding en trek

In Colombia in het droge Caribische laagland, de Magdalena- en Caucavallei en de llanos ten oosten van de Andes. Uit Ecuador zijn slechts enkele, weinig gedocumenteerde meldingen bekend. Ontbreekt in Peru, Bolivia en op de Galápagos. Buiten het gidsgebied in Venezuela.

  • Jaarrond
  • donker = kerngebied, licht = dun verspreid
Dichtheidskaart uit de waarnemingen van GBIF (2006-10-01 – 2026-09-30), geteld per hokje van 1,41° en per maand en gedeeld door alle vogelwaarnemingen in datzelfde hokje — zo telt niet mee hoeveel vogelaars er kijken. De kleurdiepte volgt dat aandeel en loopt geleidelijk af; de kaart houdt zich dus niet aan landsgrenzen. Landcontouren: Natural Earth (publiek domein).

Hoe en wanneer kijken

In de llanos en in de droge Caribische streken van Colombia, in weiland met bomen en langs bosranden, vooral in de regentijd als de vogels roepen.

Staat van instandhouding

Wereldwijd niet bedreigd. Profiteert van het openmaken van het landschap voor veeteelt, zolang er bomen en struiken blijven staan.

Wetenschappelijke naam

Coccycua pumila | (Strickland, 1852) (GBIF: Coccyzus pumilus)

Strickland beschreef de soort in 1852 als Coccyzus pumilus; omdat ze later in een ander geslacht is geplaatst, staan auteur en jaartal tussen haakjes. Het geslacht Coccycua werd in 1830 ingevoerd door Lesson. De geslachtsnaam is een samentrekking van de geslachtsnamen Coccyzus (koekoek) en Coua (coua). De soortnaam pumila komt van Latijn pumilus, 'dwergachtig, klein'. Het eerst beschreven exemplaar kwam uit Venezuela.