Alle soorten › Koekoeksvogels › Koekoeken › Eekhoornkoekoek
Eekhoornkoekoek | Piaya cayana
Common Squirrel Cuckoo | Cuclillo canela | Alma-de-gato
De eekhoornkoekoek is een grote, roodbruine koekoek met een zeer lange staart, die met sprongen en korte runs door de takken beweegt, als een eekhoorn. Hij is een van de meest verspreide koekoeken van het gidsgebied en komt voor van het laagland tot in de lagere bergbossen. Hij broedt zelf.
Geluid
Een luid, scherp kiep gevolgd door een dalend wieoe, en een snelle reeks wiep-wiep-wiep. Bij verstoring een droog, ratelend kek-kek-kek.
Opname: Jacob Wijpkema — CC BY-NC-SA 4.0 · xeno-canto
Herkenning
41–46 cm, waarvan meer dan de helft staart. Kop en bovendelen zijn kastanjebruin; keel en borst lichter roodbruin, de buik grijs en de onderstaartstreek zwartachtig. De staart is van boven roodbruin, van onderen zwart met grote witte toppen aan de getrapte pennen. De snavel is geelgroen; de iris is rood en de naakte huid rond het oog is, afhankelijk van de ondersoort, rood of geelgroen. De seksen zijn gelijk; jonge vogels hebben een grijzere snavel en een donkere iris.
Verwarringssoorten
De zwartbuikkoekoek Piaya melanogaster is kleiner, met een rode snavel, een grijze kruin, een gele en blauwe vlek naakte huid rond het oog en een zwarte buik. De kleine eekhoornkoekoek Coccycua minuta is veel kleiner, donkerder roodbruin, met een kortere staart, en leeft in lage oeverbegroeiing.
Leefgebied
Bosranden, secundair bos, het kronendak en de middenlaag van vochtig en halfdroog bos, galerijbos, plantages en tuinen met bomen, van het laagland tot ongeveer 2500 m. Eet grote insecten, waaronder harige rupsen, sprinkhanen en wespen, en soms kleine hagedissen. Het nest is een ondiep bouwsel van takjes en bladeren in een boom.
Waar de vogel het meest zit, ingedeeld naar de vegetatie-eenheden van de Andes en de westkust.
Verspreiding en trek
In Colombia, Ecuador, Peru en Bolivia wijdverspreid in het laagland en op beide flanken van de Andes, ook in de droge Tumbes-streek van zuidwest-Ecuador en noordwest-Peru. Ontbreekt in het hooggebergte, de kustwoestijn van centraal- en zuid-Peru en op de Galápagos. Buiten het gidsgebied van Mexico tot in het noorden van Argentinië en Uruguay; de vogels van West-Mexico worden tegenwoordig als aparte soort beschouwd.
- Jaarrond
- donker = kerngebied, licht = dun verspreid
Hoe en wanneer kijken
Aan bosranden en langs wegen door bos, waar hij vaak open op takken zit en dan met korte zweefvluchten van boom naar boom gaat. Hij sluit zich geregeld aan bij gemengde groepen vogels.
Staat van instandhouding
Wereldwijd niet bedreigd en wijdverspreid. Kan goed leven in secundair bos, bosfragmenten en aangeplante bomen.
Wetenschappelijke naam
Piaya cayana | (Linnaeus, 1766)
Linnaeus beschreef de soort in 1766 als Cuculus cayanus; omdat ze later in een ander geslacht is geplaatst, staan auteur en jaartal tussen haakjes. Het geslacht Piaya werd in 1830 ingevoerd door Lesson. De geslachtsnaam komt van Piaye, de naam in het Creools van Cayenne voor de eekhoornkoekoek, 'duivelsvogel'. De soortnaam verwijst naar Cayenne in Frans-Guyana. Het eerst beschreven exemplaar kwam uit Cayenne, Frans-Guyana.