Alle soorten › Koekoeksvogels › Koekoeken › Zwartbuikkoekoek
Zwartbuikkoekoek | Piaya melanogaster
Black-bellied Cuckoo | Cuco ventrinegro | Chincoã-de-bico-vermelho
De zwartbuikkoekoek is een langstaartige koekoek van het Amazoneregenwoud, verwant aan de veel algemenere eekhoornkoekoek. Hij leeft hoog in het bladerdak van ongestoord laaglandbos, waar hij als een eekhoorn langs takken loopt en springt. Anders dan de eekhoornkoekoek heeft hij een zwarte buik en een grijze kruin.
Geluid
Een reeks scherpe, herhaalde tonen en een droog, ratelend geluid, vergelijkbaar met dat van de eekhoornkoekoek; daarnaast een tweetonig kie-wiep. Roept minder vaak dan de eekhoornkoekoek.
Opname: Robert S. Ridgely — CC BY-NC-SA 4.0 · xeno-canto
Herkenning
38–41 cm, waarvan meer dan de helft staart. De kruin is grijs, de rug, vleugels en bovenzijde van de staart zijn roodbruin. Keel en borst zijn kaneelkleurig, de buik en onderstaartdekveren zwart. De onderzijde van de lange, getrapte staart is zwart met brede witte punten. De snavel is rood; voor het oog zit een kleine gele, onbevederde vlek, en de naakte huid rond het oog is roodachtig. De seksen zijn gelijk; jonge vogels zijn doffer, met een donkerdere snavel.
Verwarringssoorten
De eekhoornkoekoek Piaya cayana is groter, heeft een geelgroene snavel, een roodbruine kop zonder grijze kruin en een grijze, geen zwarte, buik. De kleine eekhoornkoekoek Coccycua minuta is veel kleiner, geheel roodbruin met een kortere staart, en leeft in lage begroeiing langs water.
Leefgebied
Het bladerdak en de middelste lagen van vochtig terra-firmebos, plaatselijk ook overstromingsbos en hoge bosranden, vooral beneden 700 m. Zoekt rustig tussen het gebladerte naar grote insecten, vooral rupsen, en andere ongewervelden; sluit zich vaak aan bij gemengde groepen in het bladerdak. Het nest is een losse schaal van twijgen in een boom; het broedgedrag is weinig bekend.
Waar de vogel het meest zit, ingedeeld naar de vegetatie-eenheden van de Andes en de westkust.
Verspreiding en trek
In Colombia in het Amazone- en Orinocolaagland in het oosten. In Ecuador in het oostelijke laagland. In Peru in het Amazonelaagland, vooral in het noorden. In Bolivia hooguit zeer plaatselijk in het noorden; voorkomen daar onzeker. Buiten het gidsgebied in het zuiden van Venezuela, de Guyana's en het Braziliaanse Amazonegebied.
- Jaarrond
- donker = kerngebied, licht = dun verspreid
Hoe en wanneer kijken
In het bladerdak van terra-firmebos in het oosten van Ecuador en het noorden van Peru, bijvoorbeeld vanaf uitkijktorens en kronenpaden; let op de rode snavel en zwarte buik bij gemengde groepen in het bladerdak.
Staat van instandhouding
Wereldwijd niet bedreigd. Afhankelijk van groot, ongestoord laaglandbos, en daardoor gevoelig voor ontbossing, maar over een groot gebied verspreid.
Wetenschappelijke naam
Piaya melanogaster | (Vieillot, 1817)
Vieillot beschreef de soort in 1817 als Cuculus melanogaster; omdat ze later in een ander geslacht is geplaatst, staan auteur en jaartal tussen haakjes. Het geslacht Piaya werd in 1830 ingevoerd door Lesson. De geslachtsnaam komt van Piaye, de naam in het Creools van Cayenne voor de eekhoornkoekoek, 'duivelsvogel'. De soortnaam komt van Grieks melas, 'zwart', en gastēr, 'buik'. Het eerst beschreven exemplaar kwam uit Cayenne, Frans-Guyana.