Alle soorten › Koekoeksvogels › Koekoeken › Kleine mangrovekoekoek
Kleine mangrovekoekoek | Coccyzus melacoryphus
Dark-billed Cuckoo | Cuclillo piquioscuro | Papa-lagarta-acanelado
De kleine mangrovekoekoek is een slanke, onopvallende koekoek met een zwarte snavel en een warm okerkleurige onderzijde. In het gidsgebied komen zowel standvogels voor, onder meer in het droge westen en op de Galápagos, als trekvogels uit het zuiden van Zuid-Amerika die in de zuidelijke winter naar het Amazonegebied trekken. Ondanks de Nederlandse naam is hij niet aan mangrove gebonden.
Geluid
Een langzame reeks holle, koerende tonen, kow-kow-kow, vaak voorafgegaan door een snelle ratel, ka-ka-ka-ka. Roept vooral in de broedtijd en is daarbuiten meestal stil.
Opname: Franco Vushurovich — CC BY-NC-SA 4.0 · xeno-canto
Herkenning
26–29 cm, met een lange, getrapte staart. De bovenzijde is grijsbruin, de kruin grijzer. Achter het oog loopt een zwartachtig masker over de oorstreek, aan de onderrand begrensd door een smalle grijze band over de halszijde. Keel, borst en buik zijn egaal bleek oker tot zandkleurig. De onderzijde van de staart is zwart met grote witte punten. De snavel is geheel zwart; de vleugels hebben geen roodbruin. De seksen zijn gelijk; jonge vogels zijn bleker en hebben kleinere, minder scherp afgetekende staartpunten.
Verwarringssoorten
De mangrovekoekoek Coccyzus minor heeft een gele ondersnavel, een wittere keel en een sterker contrasterend zwart masker; in het gidsgebied alleen aan de Caribische kust van Colombia. De grijskopkoekoek Coccyzus lansbergi heeft een donkergrijze kap, een warmer roodbruine bovenzijde en een diep kaneelkleurige onderzijde, zonder lichte band langs het masker. De geelsnavelkoekoek Coccyzus americanus en de witbuikkoekoek Coccyzus euleri zijn wit van onderen en hebben een gele ondersnavel. De asgrauwe koekoek Coccycua cinerea is kleiner en grijzer, met een rode iris en kleine staartpunten.
Leefgebied
Droogbos, doornstruweel, bosranden, oeverbos, secundaire begroeiing en struiken in open land, van zeeniveau tot ongeveer 1500 m, als trekvogel ook in de Amazone in rivierbegroeiing en op riviereilanden. Op de Galápagos in de droge en vochtiger zones met bomen en struiken. Eet vooral rupsen en andere grote insecten, die hij langzaam tussen het gebladerte zoekt. Bouwt zelf een los nest van twijgen in een struik of boom.
Waar de vogel het meest zit, ingedeeld naar de vegetatie-eenheden van de Andes en de westkust.
Verspreiding en trek
In Colombia vooral als wintergast uit het zuiden in het oostelijke laagland, plaatselijk ook in andere delen van het land. In Ecuador standvogel in het droge westen, waar hij in de regentijd broedt, en wintergast in het oosten. In Peru standvogel in het noordwesten en langs de westflank, wintergast in het Amazonelaagland. In Bolivia broedvogel in het zuiden en oosten, in de zuidelijke winter ook verder noordelijk. Op de Galápagos standvogel op de meeste grotere eilanden. Buiten het gidsgebied broedend tot in het noorden van Argentinië en Uruguay; in de zuidelijke winter tot in Venezuela en de Guyana's.
- Jaarrond
- Zomergast (ca. apr–sep)
- Wintergast (ca. okt–mrt)
- Doortrek (mrt–apr, okt–nov)
- donker = kerngebied, licht = dun verspreid
Hoe en wanneer kijken
In het westen van Ecuador en het noordwesten van Peru in de regentijd (januari–mei), wanneer hij roept in droogbos en struikgewas. Op de Galápagos in struiken en bomen in de droge zone, bijvoorbeeld op Santa Cruz.
Staat van instandhouding
Wereldwijd niet bedreigd. Algemeen en wijdverspreid; komt ook voor in verstoorde, half open begroeiing.
Wetenschappelijke naam
Coccyzus melacoryphus | Vieillot, 1817
Vieillot beschreef de soort in 1817 en plaatste haar meteen in het geslacht waarin ze nog altijd staat. Het geslacht Coccyzus werd in 1816 ingevoerd door Vieillot. De geslachtsnaam komt van Grieks kokkuzō, 'koekoek roepen'. De soortnaam melacoryphus komt van Grieks melas, 'zwart', en koruphē, 'kruin', naar de donkere kruin. Het eerst beschreven exemplaar kwam uit Paraguay.