Alle soorten › Gierzwaluwachtigen › Kolibries › Esmeraldasboself

Esmeraldasboself | Chaetocercus berlepschi

Esmeraldas Woodstar | Estrellita esmeraldeña | Estrelinha-de-esmeraldas

De esmeraldasboself is een kleine kolibrie van het westen van Ecuador die alleen in het gidsgebied voorkomt. Ze leeft in halfvochtig bos in het kustgebergte en de laaglanden en is vooral in de eerste maanden van het jaar aanwezig, als ze broedt. Het mannetje heeft een paarse keel en een witte borstband.

Esmeraldasboself (Chaetocercus berlepschi)
Foto: Bert Harris — CC BY-SA 3.0 · Wikimedia Commons

Geluid

Meestal stil. Zachte, droge tsip-tonen; de vleugels zoemen in de vlucht.

Voor deze soort is nog geen opname met een geschikte Creative Commons-licentie beschikbaar.

Herkenning

6–7 cm, met een korte, rechte zwarte snavel. Het mannetje is groen van boven, met een glanzend amethistpaarse keel, een witte vlek achter het oog en een brede witte band over de borst. De flanken zijn groen, met een witte vlek aan de zijkant van de stuit, en de korte staart is gevorkt. Het vrouwtje is groen van boven en overwegend witachtig van onder, met okerkleurige flanken, een donkere oorvlek en een roodbruine staart met een zwarte band.

Verwarrings­soorten

Het mannetje van de kleine boself Chaetocercus bombus heeft een roze-paarse keel en een okerkleurige borstband; het vrouwtje is warm okerkleurig van onder. De kortstaartboself Myrmia micrura heeft een nog kortere staart en bij het mannetje een violette keel, en leeft in droger struweel. De purperkraagkolibrie Myrtis fanny heeft een langere, licht gebogen snavel; het mannetje heeft een blauwgroene keel.

Leefgebied

Halfvochtig en vochtig bos, bosranden, ravijnen met dicht struweel en oude secundaire groei in het kustgebergte en de laaglanden, van zeeniveau tot ongeveer 500 m. Zoekt nectar aan kleine bloemen van struiken en bomen en vangt kleine insecten. Broedt in het natte seizoen; het nest is een klein napje van plantenpluis.

Waar de vogel het meest zit, ingedeeld naar de vegetatie-eenheden van de Andes en de westkust.

Verspreiding en trek

Alleen in het westen van Ecuador, in de provincies Esmeraldas, Manabí en Santa Elena, op enkele verspreide plekken. Ontbreekt in Colombia, Peru, Bolivia en op de Galápagos. Komt buiten het gidsgebied niet voor. Waar de vogels buiten het broedseizoen verblijven, is grotendeels onbekend.

  • Jaarrond
  • donker = kerngebied, licht = dun verspreid
Dichtheidskaart uit de waarnemingen van GBIF (2006-10-01 – 2026-09-30), geteld per hokje van 1,41° en per maand en gedeeld door alle vogelwaarnemingen in datzelfde hokje — zo telt niet mee hoeveel vogelaars er kijken. De kleurdiepte volgt dat aandeel en loopt geleidelijk af; de kaart houdt zich dus niet aan landsgrenzen. Landcontouren: Natural Earth (publiek domein).

Hoe en wanneer kijken

In het kustgebergte van Manabí en Santa Elena, bijvoorbeeld in de vallei van Ayampe, van december tot maart, bij bloeiende struiken en bomen aan bosranden en in ravijnen.

Staat van instandhouding

Kwetsbaar. De soort heeft een zeer klein en versnipperd verspreidingsgebied en een kleine stand. Het bos in het westen van Ecuador is grotendeels gekapt of omgezet in landbouwgrond; een deel van het leefgebied is beschermd in reservaten.

Wetenschappelijke naam

Chaetocercus berlepschi | Simon, 1889

Simon beschreef de soort in 1889 en plaatste haar meteen in het geslacht waarin ze nog altijd staat. Het geslacht Chaetocercus werd in 1855 ingevoerd door Gray. De geslachtsnaam combineert Grieks khaitē, 'haar', met kerkos, 'staart'. De soortnaam eert Hans von Berlepsch (1850–1915), Duits ornitholoog met een grote collectie Zuid-Amerikaanse vogels. Het eerst beschreven exemplaar kwam uit Ecuador.