Alle soorten › Koekoeksvogels › Koekoeken › Fazantkoekoek

Fazantkoekoek | Dromococcyx phasianellus

Pheasant Cuckoo | Cuclillo faisán | Peixe-frito-verdadeiro

De fazantkoekoek is een bruine bosbewoner met een kleine, gekuifde kop en een lange, brede staart die aan een fazant doet denken. Hij leeft verborgen in dicht bos en wordt meestal alleen gehoord. Het is een broedparasiet, waarvan de waardvogels nog slecht bekend zijn.

Fazantkoekoek (Dromococcyx phasianellus)
Foto: Hector Bottai — CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons

Geluid

Twee of drie heldere fluittonen, gevolgd door een trillende roller, whoe-wie wrrrr, met lange tussenpozen herhaald, vooral in de schemering en 's nachts. Een zingende vogel zit meestal verborgen in het middenniveau van het bos.

Luister: ZangXC1166724

Opname: Juan Freile — CC BY-NC-SA 4.0 · xeno-canto

Herkenning

36–38 cm, met een kleine kop, een dunne nek en een lange, brede, getrapte staart; de bovenste staartdekveren zijn bijna zo lang als de staart en hebben witte punten, zodat de staart er gestippeld en waaiervormig uitziet. De kruin en de korte kuif zijn roodbruin. Achter het oog loopt een witte streep. De bovendelen zijn donkerbruin met lichte randen en vlekjes. De keel en borst zijn lichtgeelbruin met donkerbruine vlekken en strepen; de buik is wit. De seksen zijn gelijk; jonge vogels zijn egaler bruin, met minder getekende borst.

Verwarrings­soorten

De pauwkoekoek Dromococcyx pavoninus is kleiner en donkerder, met een ongevlekte, roestgele keel en borst. De gestreepte koekoek Tapera naevia leeft in open land, heeft gestreepte bovendelen, ongevlekte witte onderdelen en een smallere staart zonder witte stippen. De eekhoornkoekoek Piaya cayana is roodbruin, met een grijze buik en een lange staart met witte punten, en houdt zich hoog in de bomen op.

Leefgebied

Vochtig en halfvochtig laaglandbos en voetheuvelbos, oud secundair bos, dichte bosranden en struikgewas met lianen, plaatselijk ook vochtiger delen van droogbos, tot ongeveer 1000 m, plaatselijk hoger. Leeft alleen, laag tot op middelhoogte in dichte begroeiing, en eet grote insecten en hagedissen. Broedparasiet; de bekende waardvogels zijn vooral kleine tirannen die gesloten of halfgesloten nesten bouwen.

Verspreiding en trek

In Colombia in het laagland ten westen en ten oosten van de Andes, ook in het Caribische noorden en het Magdalenadal. In Ecuador schaars, in het westelijke laagland en in het oosten. In Peru in het Amazonelaagland en de voetheuvels van de oostflank, en plaatselijk in het noordwesten. In Bolivia in het laagland van het noorden en oosten. Ontbreekt op de Galápagos. Buiten het gidsgebied van het zuiden van Mexico via Midden-Amerika tot in het oosten van Brazilië, Paraguay en het noordoosten van Argentinië.

  • Jaarrond
  • donker = kerngebied, licht = dun verspreid
Dichtheidskaart uit de waarnemingen van GBIF (2006-10-01 – 2026-09-30), geteld per hokje van 1,41° en per maand en gedeeld door alle vogelwaarnemingen in datzelfde hokje — zo telt niet mee hoeveel vogelaars er kijken. De kleurdiepte volgt dat aandeel en loopt geleidelijk af; de kaart houdt zich dus niet aan landsgrenzen. Landcontouren: Natural Earth (publiek domein).

Hoe en wanneer kijken

Luister in de schemering en in maanlichte nachten in bosranden en dicht secundair bos van het laagland naar de trillende roep; een roepende vogel reageert soms door dichterbij te komen, maar blijft meestal in de begroeiing.

Staat van instandhouding

Wereldwijd niet bedreigd. Wijdverspreid maar schaars en weinig waargenomen; gevoelig voor het verdwijnen van bos.

Wetenschappelijke naam

Dromococcyx phasianellus | (Spix, 1824)

Spix beschreef de soort in 1824 als Macropus phasianellus; omdat ze later in een ander geslacht is geplaatst, staan auteur en jaartal tussen haakjes. Het geslacht Dromococcyx werd in 1832 ingevoerd door Wied-Neuwied. De geslachtsnaam komt van Grieks dromos, 'het rennen', en kokkux, 'koekoek': 'renkoekoek'. De soortnaam phasianellus is een verkleinwoord van Latijn phasianus, 'fazant': 'kleine fazant'. Het eerst beschreven exemplaar kwam uit Tonantins, Amazonas, Brazilië.