Alle soorten › Roofvogels › Havikachtigen › Galapagosbuizerd
Galapagosbuizerd | Buteo galapagoensis
Galapagos Hawk | Gavilán de Galápagos | Gavião-de-galápagos
De galapagosbuizerd is de enige dagroofvogel die op de Galápagos broedt en komt nergens anders voor. Hij heeft een opvallend broedsysteem: op veel eilanden verdedigt één vrouwtje samen met twee of meer mannetjes een territorium, en alle mannetjes helpen bij het grootbrengen van de jongen. De vogels tonen weinig schuwheid tegenover mensen en zitten vaak open op rotsen of struiken.
Geluid
Een harde, herhaalde roep, kie-kie-kie, en een hees gekrijs, vooral bij het nest en bij territoriumverdediging.
Opname: Juan M Aguilar — CC BY-NC-SA 4.0 · xeno-canto
Herkenning
51–58 cm; het vrouwtje is duidelijk groter dan het mannetje. Een forse buizerd met brede vleugels en een vrij lange staart. Volwassen vogels zijn egaal donker chocoladebruin, met soms lichtere veerranden op de rug; de staart is grijs met smalle donkere banden. Snavel donker met gele washuid, poten geel. In de vlucht zijn de slagpennen van onder lichtgrijs, gebandeerd, en steken ze af tegen de donkere ondervleugeldekveren. Jonge vogels zijn lichter bruin, met geelbruine vlekken en strepen van onder, een lichte wenkbrauwstreep, een donkere baardstreep en een bruinige, fijn gebandeerde staart; ze krijgen pas na enkele jaren het volwassen kleed.
Verwarringssoorten
Op de Galápagos is verwarring beperkt. De slechtvalk Falco peregrinus komt als schaarse wintergast voor, is kleiner en slanker, met spitse vleugels, een donkere kap en een lichte onderkant. De visarend Pandion haliaetus wordt af en toe gezien, heeft lange, geknikte vleugels en is wit van onder. De velduil Asio flammeus jaagt ook overdag, maar is veel kleiner, met een ronde kop.
Leefgebied
Alle zones van de bewoonde eilanden, van de lavakust en de droge zone tot de vochtige hooglanden en de pampa. Jaagt vanaf een zitplaats of vanuit de lucht op lavahagedissen, duizendpoten, ratten, jonge leguanen, uitkomende zeeschildpadjes en kleine vogels, en eet ook aas. Het nest is een takkennest in een boom, op een rots of op een lavarichel.
Waar de vogel het meest zit, ingedeeld naar de vegetatie-eenheden van de Andes en de westkust.
Verspreiding en trek
Endemisch op de Galápagos (Ecuador). Broedt tegenwoordig onder meer op Española, Santa Fe, Fernandina, Isabela, Santiago, Pinta, Marchena en Pinzón. Op San Cristóbal en Floreana is de soort verdwenen, en op Santa Cruz broedt hij niet meer en worden alleen af en toe vogels gezien. Komt elders niet voor.
- Jaarrond
Hoe en wanneer kijken
Zoek op de bezoekerspaden van Española (Punta Suárez), Fernandina (Punta Espinoza) en Santiago (Puerto Egas); de vogels zitten daar vaak op een rots of paal vlak bij het pad.
Staat van instandhouding
Kwetsbaar. De totale stand bestaat uit enkele honderden volwassen vogels op een klein aantal eilanden. De soort is in het verleden door vervolging van de bewoonde eilanden verdwenen; ingevoerde katten en ratten en verstoring blijven een bedreiging.
Wetenschappelijke naam
Buteo galapagoensis | (Gould, 1837)
Gould beschreef de soort in 1837 als Polyborus galapagoensis; omdat ze later in een ander geslacht is geplaatst, staan auteur en jaartal tussen haakjes. Het geslacht Buteo werd in 1799 ingevoerd door De Lacépède. De geslachtsnaam is Latijn buteo, de Romeinse naam voor de buizerd. De soortnaam verwijst naar de Galápagoseilanden. Het eerst beschreven exemplaar kwam uit Galápagoseilanden, Ecuador.