Alle soorten › Koekoeksvogels › Koekoeken › Gebandeerde grondkoekoek
Gebandeerde grondkoekoek | Neomorphus radiolosus
Banded Ground Cuckoo | Cuco hormiguero escamoso | Jacu-estalo-barrado
De gebandeerde grondkoekoek is een grote, langstaartige koekoek die vooral over de bosbodem loopt en rent. De soort komt alleen voor in de vochtige bossen van de Chocó in zuidwest-Colombia en noordwest-Ecuador en is daarmee eigen aan het gidsgebied. Hij volgt vaak zwermen trekmieren en groepen pekari's om opgejaagde dieren te vangen.
Geluid
Een laag, doffe hoe of woe, soms herhaald, dat op grote afstand weinig opvalt. Bij opwinding een luid, droog klepperen met de snavel, vaak het eerste teken van de vogel.
Opname: Manuel Sanchez — CC BY-NC-SA 4.0 · xeno-canto
Herkenning
46–50 cm, met een lange, brede staart en een zware, licht gebogen snavel. Kop en kuif zijn zwart; achter het oog zit een vlek naakte, blauwe huid. Mantel, borst en buik zijn zwart met dichte witte tot bleekgele bandering, wat de vogel een geschubd uiterlijk geeft. Onderrug, vleugels en staart zijn kastanjebruin tot donker roodbruin met een paarsachtige glans. De poten zijn lang en grijs. De seksen zijn gelijk; jonge vogels zijn doffer en minder scherp getekend.
Verwarringssoorten
In het gidsgebied komt aan de Pacifische kant geen andere grondkoekoek voor. De roodbuikgrondkoekoek Neomorphus geoffroyi leeft in het noordwesten van Colombia en in het Amazonelaagland, heeft een effen bruine rug, een smalle zwarte borstband en een roodbruine onderstaartstreek, zonder bandering op de onderdelen. De eekhoornkoekoek Piaya cayana is kleiner, roodbruin met een grijze buik en leeft in de boomkruinen.
Leefgebied
Ongestoord, vochtig laagland- en heuvelbos en lager bergregenwoud aan de Pacifische helling, ruwweg van 100 tot 1500 m, met een open ondergroei. Leeft op de bodem en volgt zwermen trekmieren en groepen pekari's; eet grote insecten, schorpioenen, kikkers en hagedissen die voor de mieren en zoogdieren vluchten. Er zijn maar weinig nesten beschreven; het nest is een plat bouwsel van takjes in lage begroeiing.
Waar de vogel het meest zit, ingedeeld naar de vegetatie-eenheden van de Andes en de westkust.
Verspreiding en trek
In Colombia aan de Pacifische helling in het zuidwesten, van Valle del Cauca via Cauca tot Nariño. In Ecuador in het noordwesten, in Esmeraldas, Carchi, Imbabura en het noordwesten van Pichincha, zuidelijk tot ongeveer Santo Domingo. Ontbreekt in Peru, Bolivia en op de Galápagos. Komt buiten het gidsgebied niet voor.
- Jaarrond
- donker = kerngebied, licht = dun verspreid
Hoe en wanneer kijken
Het meest gezien in beschermde bossen in Esmeraldas en het noordwesten van Pichincha, zoals het reservaat Río Canandé. Let op zwermen trekmieren op de bosbodem en op het klepperen van de snavel; de vogel loopt vaak enige afstand achter de mieren.
Staat van instandhouding
Kwetsbaar. De stand is klein en versnipperd door de omzetting van laaglandbos in landbouwgrond, oliepalmplantages en houtkap; plaatselijk ook door jacht. Profiteert van grote, aaneengesloten bosreservaten.
Wetenschappelijke naam
Neomorphus radiolosus | Sclater & Salvin, 1878
Sclater & Salvin beschreef de soort in 1878 en plaatste haar meteen in het geslacht waarin ze nog altijd staat. Het geslacht Neomorphus werd in 1827 ingevoerd door Gloger. De geslachtsnaam komt van Grieks neos, 'nieuw', en morphē, 'vorm': 'nieuwe vorm'. De soortnaam radiolosus is Nieuwlatijn voor 'sterk gebandeerd', van Latijn radiolus, 'staafje' (verkleinwoord van radius, 'staaf, spaak'). Het eerst beschreven exemplaar kwam uit Intag, Imbabura, Ecuador.