Alle soorten › Koekoeksvogels › Koekoeken › Roodbuikgrondkoekoek
Roodbuikgrondkoekoek | Neomorphus geoffroyi
Rufous-vented Ground Cuckoo | Cuco hormiguero ventrirrufo | Jacu-estalo
De roodbuikgrondkoekoek is een grote koekoek die over de bosbodem loopt en rent, met een opstaande donkere kuif en een lange, glanzende staart. Hij volgt zwermen trekmieren en groepen pekari's en vangt de dieren die zij opjagen. Hij leeft in ongestoord regenwoud en wordt zelden gezien.
Geluid
Een lage, kreunende, duifachtige roep, hoeoeoe, langgerekt en iets dalend. Bij opwinding een luid, hol geklapper met de snavel, dat ver door het bos draagt.
Opname: Odirlei Vieira da Fonseca — CC BY-NC-SA 4.0 · xeno-canto
Herkenning
46–51 cm, met lange, sterke poten, een lange staart en een borstelige kuif. Kruin en kuif zijn zwartachtig met een blauwe glans. De nek en bovendelen zijn olijfbruin met een bronskleurige glans; de vleugels hebben een paarsachtige weerschijn en de lange staart glanst groen en paars. De keel en borst zijn lichtgeelbruin tot grijsachtig, met fijne donkere schubben en een smalle zwarte borstband. De buik is lichter, de flanken, onderbuik en onderstaartdekveren zijn roestbruin. De snavel is zwaar, gebogen en groenachtig geel; achter het oog zit een stukje naakte blauwe huid. De seksen zijn gelijk; jonge vogels zijn donkerder en doffer, zonder duidelijke borstband.
Verwarringssoorten
De roodsnavelgrondkoekoek Neomorphus pucheranii, in het oostelijke laagland van Ecuador en Peru, heeft een rode snavel en rode poten, een grijze hals en geen roestbruine onderbuik. De gebandeerde grondkoekoek Neomorphus radiolosus, in het Chocó van Colombia en Noordwest-Ecuador, is donker en zwaar gebandeerd en heeft een zwarte kuif. De pauwkoekoek Dromococcyx pavoninus en de fazantkoekoek Dromococcyx phasianellus zijn veel kleiner en leven niet op de grond.
Leefgebied
De bodem van hoog, vochtig laaglandbos en voetheuvelbos op terra firme, plaatselijk in de rand van overstromingsbos, tot ongeveer 1200 m. Loopt en rent over de bosbodem, alleen of in paren, en vangt grote insecten, schorpioenen, duizendpoten, kikkers en hagedissen, vaak aan de rand van zwermen trekmieren of achter groepen pekari's. Het nest is een platte schaal van takken laag in een boom of lianenmassa.
Waar de vogel het meest zit, ingedeeld naar de vegetatie-eenheden van de Andes en de westkust.
Verspreiding en trek
In Colombia in het noorden en noordwesten en in het oostelijke laagland aan de voet van de Andes. In Ecuador in het Amazonelaagland en de voetheuvels van de oostflank. In Peru in het Amazonelaagland en de voetheuvels. In Bolivia in het noordelijke laagland en de voetheuvels, onder meer in Pando, Beni en La Paz. Ontbreekt aan de Pacifische kant ten zuiden van Colombia en op de Galápagos. Buiten het gidsgebied van Nicaragua via Costa Rica en Panama, en in het Amazonegebied van Brazilië.
- Jaarrond
- donker = kerngebied, licht = dun verspreid
Hoe en wanneer kijken
De beste kans is in groot, ongestoord bos, zoals in Manu en Tambopata in Peru, bij zwermen trekmieren; luister naar het snavelgeklapper en kijk langs paden waar pekari's actief zijn.
Staat van instandhouding
Niet geëvalueerd in de huidige soortafbakening. Komt in lage dichtheid voor, is afhankelijk van groot, ongestoord bos en verdwijnt waar het bos wordt gekapt of versnipperd; in het noorden van zijn verspreidingsgebied sterk achteruitgegaan.
Wetenschappelijke naam
Neomorphus geoffroyi | (Temminck, 1820)
Temminck beschreef de soort in 1820 als Coccyzus geoffroyi; omdat ze later in een ander geslacht is geplaatst, staan auteur en jaartal tussen haakjes. Het geslacht Neomorphus werd in 1827 ingevoerd door Gloger. De geslachtsnaam komt van Grieks neos, 'nieuw', en morphē, 'vorm': 'nieuwe vorm'. De soortnaam geoffroyi eert Étienne Geoffroy Saint-Hilaire (1772–1844), Frans zoöloog. Het eerst beschreven exemplaar kwam uit Omgeving van Belém, Pará, Brazilië.