Alle soorten › Zangvogels › Tirannen › Gevlekte schoffelsnavel

Gevlekte schoffelsnavel | Todirostrum maculatum

Spotted Tody-Flycatcher | Espatulilla moteada | Ferreirinho-estriado

De gevlekte schoffelsnavel is een kleine tiran met een brede, platte snavel van de oevers van grote rivieren in het Amazonegebied. Hij is gebonden aan struikgewas, jong bos en tuinen langs het water en laat zich vooral horen door zijn luide, herhaalde roep. Paren blijven het hele jaar samen in een vast territorium.

Gevlekte schoffelsnavel (Todirostrum maculatum)
Foto: Hector Bottai — CC BY-SA 3.0 · Wikimedia Commons

Geluid

Een luid, scherp pik of kwik, snel en vaak lang achter elkaar herhaald. Partners roepen vaak afwisselend, zodat het klinkt als een duet.

Luister: RoepXC1045154

Opname: JAYRSON ARAUJO DE OLIVEIRA — CC BY-NC-SA 4.0 · xeno-canto

Herkenning

9,5–10 cm, met een lange, platte snavel en een vrij korte staart die vaak schuin omhoog wordt gehouden. Kruin en kop zijn donkergrijs, de rug is olijfgroen. De vleugels zijn zwart met gele randen en twee smalle gele vleugelstrepen. Keel en borst zijn witachtig met dichte zwarte strepen, de buik is geel. Het oog is geel tot oranje. De seksen zijn gelijk; jonge vogels zijn doffer, met een donkerder oog.

Verwarrings­soorten

De geelbuikschoffelsnavel Todirostrum cinereum heeft een ongestreepte, geheel gele onderkant en een zwart voorhoofd, en zit vaker buiten de rivieroevers. De geelbrauwschoffelsnavel Todirostrum chrysocrotaphum heeft een zwarte kruin met een gele wenkbrauwstreep, een donker oog en hooguit stippels op de borst, en leeft hoog in het bladerdak van bos.

Leefgebied

Struikgewas en jong bos op rivieroevers en riviereilanden, várzea-randen, cecropia-opslag, plantages en tuinen in dorpen langs rivieren, tot ongeveer 500 m. Zoekt in paren in de lage en middelste etage naar insecten, die het met korte sprongetjes van bladeren pikt. Het nest is een hangende, peervormige buidel met een ingang aan de zijkant, aan een dunne tak.

Waar de vogel het meest zit, ingedeeld naar de vegetatie-eenheden van de Andes en de westkust.

Verspreiding en trek

Colombia: in het Amazonegebied in het zuidoosten, langs de Amazone en de grote zijrivieren. Ecuador: in het oostelijke laagland langs de grote rivieren. Peru: in het Amazone-laagland langs de rivieren, in het noorden en midden algemener dan in het zuiden. Bolivia: in het noorden, langs de rivieren van Pando en Beni. Ontbreekt op de Galápagos. Buiten het gidsgebied in het Amazonegebied van Brazilië, in Venezuela en de Guyana's.

  • Jaarrond
  • donker = kerngebied, licht = dun verspreid
Dichtheidskaart uit de waarnemingen van GBIF (2006-10-01 – 2026-09-30), geteld per hokje van 1,41° en per maand en gedeeld door alle vogelwaarnemingen in datzelfde hokje — zo telt niet mee hoeveel vogelaars er kijken. De kleurdiepte volgt dat aandeel en loopt geleidelijk af; de kaart houdt zich dus niet aan landsgrenzen. Landcontouren: Natural Earth (publiek domein).

Hoe en wanneer kijken

Zoek in struikgewas en tuinen direct langs de grote rivieren, bijvoorbeeld bij dorpen en aanlegplaatsen; luister naar de reeks luide pik-tonen van een paar.

Staat van instandhouding

Niet bedreigd. De soort verdraagt verstoring en leeft ook in tuinen en jonge begroeiing langs rivieren.

Wetenschappelijke naam

Todirostrum maculatum | (Desmarest, A-G, 1806)

Desmarest, A-G beschreef de soort in 1806 als Todus maculatus; omdat ze later in een ander geslacht is geplaatst, staan auteur en jaartal tussen haakjes. Het geslacht Todirostrum werd in 1831 ingevoerd door Lesson. De geslachtsnaam combineert het geslacht Todus (todies) met Latijn rostrum, 'snavel', naar de platte, todie-achtige snavel. De soortnaam is Latijn maculatus, 'gevlekt', naar de gestreepte keel en borst. Het eerst beschreven exemplaar kwam uit Cayenne, Frans-Guyana.