Alle soorten › Zangvogels › Tirannen › Vaalbuiktreurtiran
Vaalbuiktreurtiran | Rhytipterna immunda
Pale-bellied Mourner | Plañidera pálida | Vissiá-cantor
De vaalbuiktreurtiran is een bruingrijze tiran met een lichtgele buik, die in tegenstelling tot zijn verwanten in vrij open, laag bos leeft, vooral op witte zandbodems. In het gidsgebied bereikt hij alleen de uiterste randen van zijn grote verspreidingsgebied, in het oosten van Colombia en het noorden van Bolivia. Hij lijkt sterk op een kuiftiran van het geslacht Myiarchus.
Geluid
Zang twee goed gescheiden riet-je-tonen. De meest gehoorde roep is een karakteristiek pur-trieep, tsjieeeoe of poe-poe-trrieep, tsjieeeoe.
Opname: Iván Lau — CC BY-NC-SA 4.0 · xeno-canto
Herkenning
18,5–19 cm, met een licht gehaakte zwartachtige snavel en duidelijke borstels bij de mondhoek. Kop en bovendelen dof grijsachtig olijfbruin. De vleugels hebben twee vage vleugelstrepen en roodbruine randen aan de handpennen. Keel en borst grijzig, de buik dof lichtgeel, de flanken met een roestkleurige zweem. Het oog is donkerbruin. De seksen zijn gelijk.
Verwarringssoorten
Kuiftirannen van het geslacht Myiarchus, zoals de kortkuiftiran Myiarchus ferox en de cayennetiran Myiarchus tyrannulus, hebben een duidelijker kuif, een helderder gele buik en vaak roodbruine randen aan de staart; de roep is het beste onderscheid. De grijze treurtiran Rhytipterna simplex is egaal grijs, zonder gele buik, en leeft in hoog vochtig bos.
Leefgebied
Vrij open landschappen met bos: savannebos, vooral op zandbodems, struikachtig laag várzeabos en campina; in Colombia onder 250 m. Zit in de middelste etage en vangt insecten met een korte uitval; eet ook vruchten. Over het nest is weinig bekend.
Waar de vogel het meest zit, ingedeeld naar de vegetatie-eenheden van de Andes en de westkust.
Verspreiding en trek
Colombia: plaatselijk in het uiterste oosten, op witte zandbodems langs de grens met Venezuela en Brazilië. Ecuador en Peru: niet bekend. Bolivia: in het uiterste noorden, aansluitend op het voorkomen in Rondônia (Brazilië); weinig waarnemingen. Ontbreekt op de Galápagos. Buiten het gidsgebied in Brazilië, het zuiden van Venezuela, Guyana en Suriname.
- Jaarrond
- donker = kerngebied, licht = dun verspreid
Hoe en wanneer kijken
Zoek in Guainía of Vaupés in laag bos en struweel op witte zandbodems en luister naar de karakteristieke roep; zonder roep blijft de vogel vaak onopgemerkt tussen de kuiftirannen.
Staat van instandhouding
Niet bedreigd. Wijdverbreid in Amazonië; in het gidsgebied plaatselijk en schaars aan de rand van het verspreidingsgebied.
Wetenschappelijke naam
Rhytipterna immunda | (Sclater & Salvin, 1873)
Sclater & Salvin beschreef de soort in 1873 als Lipaugus immundus; omdat ze later in een ander geslacht is geplaatst, staan auteur en jaartal tussen haakjes. Het geslacht Rhytipterna werd in 1850 ingevoerd door Reichenbach. De geslachtsnaam komt van Grieks rhutis, 'rimpel', en pterna, 'hiel', naar de geribbelde achterkant van het loopbeen die Reichenbach (1850) afbeeldde. De soortnaam komt van Latijn immundus, 'vuil, onrein', waarschijnlijk naar het vale, vuilgekleurde verenkleed. Het eerst beschreven exemplaar kwam uit Oyapock, Frans-Guyana.