Alle soorten › Zangvogels › Tirannen › Grijze treurtiran
Grijze treurtiran | Rhytipterna simplex
Greyish Mourner | Plañidera gris | Vissiá
De grijze treurtiran is een egaal grijze, wat onopvallende tiran van het Amazonelaagland. Hij zit stil in de middelste en hogere etage van hoog bos en sluit zich vaak aan bij gemengde groepen. Zijn zang, een stijgende reeks scherpe tonen met een explosief slot, is het beste kenmerk.
Geluid
Zang variabel in tempo; meestal een stijgende reeks scherpe ie-tonen, die eindigt in enkele luide, explosieve itsj-tonen. Daarnaast een langzaam stijgende reeks heldere, gefloten wjoe-tonen.
Opname: JAYRSON ARAUJO DE OLIVEIRA — CC BY-NC-SA 4.0 · xeno-canto
Herkenning
19,5–20,5 cm, met een vrij grote kop met een kleine kuif achter op de kruin en een licht gehaakte zwarte snavel, vaak met een roze basis. Kop en bovendelen grijs, vleugels en staart met een bruinige zweem. Keel lichtgrijs, de onderdelen iets donkerder grijs met een vage geelgroene zweem op de buik. Het oog is donkerrood tot roodbruin. Vrouwtjes hebben okerkleurige randen aan vleugel- en staartveren. De vogels in het gidsgebied zijn donkerder dan die van oostelijk Brazilië.
Verwarringssoorten
De grauwe treurtiran Laniocera hypopyrra heeft rijen kaneelkleurige stippen op de vleugeldekveren en een oranje plukje aan de borstzijde. De schreeuwpiha Lipaugus vociferans is groter (ongeveer 25 cm), met een langere staart en een zeer luide roep. Kuiftirannen van het geslacht Myiarchus, zoals de kortkuiftiran Myiarchus ferox, hebben een gele buik en lichte vleugelranden. De vaalbuiktreurtiran Rhytipterna immunda is bruiniger, met een lichtgele buik, en leeft in open bos op zandbodems.
Leefgebied
Vochtig laaglandbos op terra firme, vooral in de middelste en hogere etage, soms in overgangen naar andere bostypen; in Colombia en Ecuador tot ongeveer 700 m, in Peru tot ongeveer 1400 m. Vangt grote insecten met een uitval naar het blad en eet ook vruchten; trekt vaak mee met gemengde groepen. Over het nest is weinig bekend; in Peru broedt hij van augustus tot november.
Waar de vogel het meest zit, ingedeeld naar de vegetatie-eenheden van de Andes en de westkust.
Verspreiding en trek
Colombia: in het zuidoosten, in het Amazonelaagland. Ecuador: in het oostelijke laagland. Peru: in het hele Amazonelaagland ten oosten van de Andes, plaatselijk tot in de uitlopers. Bolivia: in het noordwesten en noorden. Ontbreekt op de Galápagos. Buiten het gidsgebied in Venezuela, de Guyana's en Brazilië, met een afzonderlijke stand in het Atlantisch Woud.
- Jaarrond
- donker = kerngebied, licht = dun verspreid
Hoe en wanneer kijken
Luister in hoog laaglandbos naar de stijgende reeks met explosief slot en zoek dan in de middelste etage naar een stille, grijze vogel, vaak in een gemengde groep.
Staat van instandhouding
Niet bedreigd. Wijdverbreid in Amazonië, maar afhankelijk van groot, aaneengesloten bos.
Wetenschappelijke naam
Rhytipterna simplex | (Lichtenstein, 1823)
Lichtenstein beschreef de soort in 1823 als M[uscicapa] simplex; omdat ze later in een ander geslacht is geplaatst, staan auteur en jaartal tussen haakjes. Het geslacht Rhytipterna werd in 1850 ingevoerd door Reichenbach. De geslachtsnaam komt van Grieks rhutis, 'rimpel', en pterna, 'hiel', naar de geribbelde achterkant van het loopbeen die Reichenbach (1850) afbeeldde. De soortnaam komt van Latijn simplex, 'eenvoudig, effen', naar het ongetekende verenkleed. Het eerst beschreven exemplaar kwam uit Bahia, Brazilië.