Alle soorten › Zangvogels › Ovenvogels en muisspechten › Gewone holengraver
Gewone holengraver | Geositta cunicularia
Common Miner | Minero común | Curriqueiro
De gewone holengraver is een kleine, gedrongen bodemvogel van open, kaal terrein, met de bouw van een leeuwerik en het gedrag van een tapuit. Hij loopt snel over zand en kort gras, staat vaak rechtop stil en wipt met de staart. Hij graaft zijn nest in een lange tunnel in een zandige oever of helling. De soort heeft een groot verspreidingsgebied in het zuiden van Zuid-Amerika; in het gidsgebied leeft hij op de hoogvlakten en plaatselijk aan de kust van Peru en Bolivia.
Geluid
De zang, vaak in een baltsvlucht of vanaf een steen, is een schel, snel trillend de-dirr-rr-rrr, soms herhaald. Roepen zijn een hoog kiep en een zacht piep in vlucht.
Opname: JAYRSON ARAUJO DE OLIVEIRA — CC BY-NC-SA 4.0 · xeno-canto
Herkenning
14–16 cm, met een vrij korte, licht gebogen, donkere snavel en een korte staart. De bovendelen zijn zandig grijsbruin, met een lichte wenkbrauwstreep. De borst is lichtbruin met bruine streepjes of vlekjes, de buik is roomwit. In vlucht toont hij een brede, kaneelrode vlek op de vleugels en een staart met een lichte, roodbruine basis en een donkere eindband. De vormen verschillen: juninensis in centraal Peru is bleker en heeft weinig borststrepen, de kustvorm georgei is geler aan de onderzijde en sterker gestreept. De seksen zijn gelijk.
Verwarringssoorten
De punaholengraver Geositta punensis is kleiner en bleker, met een ongestreepte borst. De roodbandholengraver Geositta rufipennis is groter en grijzer, zonder borststrepen. De dunsnavelholengraver Geositta tenuirostris heeft een duidelijk langere, dunne, gebogen snavel. De kustholengraver Geositta peruviana aan de kust van Peru is bleker en ongestreept. Grondtirannen (Muscisaxicola) zijn slanker, met een rechte, dunne snavel en een zwarte staart zonder roodbruine basis.
Leefgebied
Open, vlak tot licht hellend terrein met zandige of grindrijke bodem, kort gras en verspreide stenen en struikjes: de puna en het altiplano tot ongeveer 5000 m, en in het zuiden van Peru ook kustwoestijn, duinen en droge vlakten vanaf zeeniveau. Zoekt lopend insecten en andere ongewervelden, ook zaden. Het nest ligt in een kamer aan het eind van een horizontale tunnel in een aarden of zandige wal; het legsel telt twee tot drie eieren, in de zuidelijke zomer.
Waar de vogel het meest zit, ingedeeld naar de vegetatie-eenheden van de Andes en de westkust.
Verspreiding en trek
In Peru in de Andes van Junín en Huancavelica zuidwaarts tot aan de grens met Bolivia en Chili, op de westflank van Arequipa tot Tacna, en aan de kust van Ica en Arequipa. In Bolivia op het altiplano en in de westelijke Andes, oostwaarts tot Cochabamba. Ontbreekt in Colombia, Ecuador en op de Galápagos. Buiten het gidsgebied in Chili, Argentinië, Uruguay en het zuiden van Brazilië.
- Jaarrond
- donker = kerngebied, licht = dun verspreid
Hoe en wanneer kijken
Zoek op vlakke, zandige of grindrijke stukken puna en langs wegbermen en drooggevallen oevers; de vogel loopt in korte sprintjes en blijft dan rechtop staan. In het broedseizoen verraadt hij zich door zijn baltsvlucht met zang.
Staat van instandhouding
Wereldwijd niet bedreigd. De soort heeft een groot verspreidingsgebied en is plaatselijk algemeen; de stand is vermoedelijk stabiel.
Wetenschappelijke naam
Geositta cunicularia | (Vieillot, 1816)
Vieillot beschreef de soort in 1816 als Alauda cunicularia; omdat ze later in een ander geslacht is geplaatst, staan auteur en jaartal tussen haakjes. Het geslacht Geositta werd in 1837 ingevoerd door Swainson. De geslachtsnaam combineert Grieks geō-, 'aarde, grond', met Sitta, het geslacht van de boomklevers. De soortnaam komt van Latijn cunicularius, 'mijnwerker, gangengraver' (van cuniculus, 'konijn, onderaardse gang'), naar het nestelen in zelfgegraven holen. Het eerst beschreven exemplaar kwam uit Buenos Aires, Argentinië.