Alle soorten › Spechtachtigen › Spechten › Goudkapdwergspecht
Goudkapdwergspecht | Picumnus aurifrons
Bar-breasted Piculet | Carpinterito del Amazonas | Pica-pau-anão-dourado
De goudkapdwergspecht is een van de kleinste spechten van Zuid-Amerika, een dwergspecht van het Amazonelaagland ten zuiden van de Amazone. Hij foerageert als een mees in dunne takken en lianen, vaak in gemengde groepen met andere kleine vogels. Het mannetje heeft gele tot oranjegele stipjes voor op de kruin, waaraan de Nederlandse naam herinnert.
Geluid
Een hoge, dunne, snelle triller, vaak licht dalend, en korte, scherpe tsit-roepjes. Roffelt zacht en kort op dunne takken; bij het foerageren is vaak een zacht getik te horen.
Opname: Nick Athanas — CC BY-NC-SA 3.0 · xeno-canto
Herkenning
8 cm, met een korte, rechte, spitse snavel en een korte zwarte staart met lichte binnenranden. De bovendelen zijn effen olijfgroen. De kruin is zwart; bij het mannetje met gele of oranjegele stipjes op het voorste deel en witte erachter, bij het vrouwtje met alleen witte stipjes. Keel en borst zijn geelachtig wit met fijne donkere dwarsbandering, de buik is lichter met donkere lengtestreepjes. Jonge vogels missen de gekleurde stipjes en zijn vager getekend.
Verwarringssoorten
De lafresnayes dwergspecht Picumnus lafresnayi, ten noorden van de Amazone, heeft een duidelijk gebandeerde rug en een zwaarder gebandeerde onderkant. De roodbuikdwergspecht Picumnus rufiventris is groter, met roodbruine onderdelen. De geelbuikdwergspecht Picumnus castelnau heeft een vrijwel ongetekende witachtige onderkant. In Bolivia heeft de witschubdwergspecht Picumnus albosquamatus een geschubde in plaats van gebandeerde onderkant, en in de voetheuvels van Zuidoost-Peru is de cuzcodwergspecht Picumnus subtilis iets groter en fijner gebandeerd.
Leefgebied
Vochtig laaglandbos op terra firme en in de várzea, bosranden, secundair bos, open plekken met verspreide bomen en riviereilanden met jong bos, meestal onder 600 m, plaatselijk hoger. Zoekt in dunne takken, lianen en dood hout naar mieren, termieten en hun larven en eitjes. Het nest is een zelf uitgehakt holletje in een dunne dode tak of stam.
Waar de vogel het meest zit, ingedeeld naar de vegetatie-eenheden van de Andes en de westkust.
Verspreiding en trek
In Peru in het Amazonelaagland, vooral ten zuiden van de Amazone en in het zuidoosten. In Bolivia in het noorden en noordoosten van het laagland. Uit Colombia en Ecuador niet met zekerheid bekend; ontbreekt op de Galápagos. Buiten het gidsgebied in een groot deel van het Braziliaanse Amazonegebied.
- Jaarrond
- donker = kerngebied, licht = dun verspreid
Hoe en wanneer kijken
Let in het laaglandbos van Zuidoost-Peru, bijvoorbeeld in Madre de Dios, op gemengde groepen kleine vogels in de lagere en middelste etages. Een zacht getik in een dunne tak of de hoge triller verraadt vaak een dwergspecht.
Staat van instandhouding
Wereldwijd niet bedreigd. De soort heeft een groot verspreidingsgebied en verdraagt secundair bos en bosranden.
Wetenschappelijke naam
Picumnus aurifrons | Pelzeln, 1870
Pelzeln beschreef de soort in 1870 en plaatste haar meteen in het geslacht waarin ze nog altijd staat. Het geslacht Picumnus werd in 1825 ingevoerd door Temminck. De geslachtsnaam verwijst naar Picumnus, een Romeinse god van vruchtbaarheid en landbouw, broer van Pilumnus, wiens naam verwant is aan Latijn picus, 'specht'. De soortnaam komt van Latijn aurum, 'goud', en frons, 'voorhoofd', naar de goudgele kruinvlekken van het mannetje. Het eerst beschreven exemplaar kwam uit Engenho do Gama, Caiçara, Salto do Girão en Borba, Brazilië.