Alle soorten › Trogonachtigen › Trogons › Goudkopquetzal
Goudkopquetzal | Pharomachrus auriceps
Golden-headed Quetzal | Quetzal cabecidorado | Quetzal-de-cabeça-dourada
De goudkopquetzal is de meest verspreide quetzal van de Andes, een glanzend groene vogel met een karmijnrode buik. Hij zit vaak lang roerloos rechtop in het bladerdak van het bergbos, en verraadt zich vooral door zijn klagende fluitzang. Hij lijkt sterk op de kuifquetzal, maar is van onderen aan de geheel zwarte staart te herkennen.
Geluid
De zang is een herhaalde reeks melancholieke, fluitende tonen die over grote afstand te horen zijn. De roep is een droog, kakelend gekwetter.
Opname: Paul Driver — CC BY-NC-SA 4.0 · xeno-canto
Herkenning
33–36 cm. Het mannetje is metaalglanzend groen op de bovendelen en de borst, met een goudgroene tot bronsachtige glans op de kop en een karmijnrode buik en onderstaartdekveren. De lange groene bovenstaartdekveren reiken tot aan de staartpunt maar vormen geen sleep. De staart is van onderen geheel zwart. De snavel is geel. Het vrouwtje is doffer, met een bruinere kop en borst, een minder uitgebreid rode buik en een donkere snavel; ook haar onderstaart is donker.
Verwarringssoorten
De kuifquetzal Pharomachrus antisianus heeft een korte, borstelige kuif boven de snavel en bij het mannetje een witte onderstaart; het vrouwtje heeft witte banden op de buitenste staartpennen. De pauwquetzal Pharomachrus pavoninus leeft in het Amazonelaagland en het mannetje heeft een rode snavel. De witpuntquetzal Pharomachrus fulgidus komt alleen in het noorden van Colombia voor en heeft witte toppen aan de buitenste staartpennen. De maskertrogon Trogon personatus is kleiner, met een fijn gestreepte staart met witte toppen.
Leefgebied
Vochtig bergbos en nevelwoud, ook bosranden en open plekken met vruchtdragende bomen, ongeveer tussen 1000 en 3000 m. Eet vooral vruchten, die hij biddend in de vlucht van de takken plukt, en daarnaast insecten. Broedt in een holte in een rotte boomstam.
Waar de vogel het meest zit, ingedeeld naar de vegetatie-eenheden van de Andes en de westkust.
Verspreiding en trek
In Colombia op de hellingen van alle drie de cordilleras; in Ecuador op de west- en oostflank van de Andes; in Peru en Bolivia vooral op de oostflank. Komt niet voor op de Galápagos. Buiten het gidsgebied in het oosten van Panama en in de Andes van het westen van Venezuela.
- Jaarrond
- donker = kerngebied, licht = dun verspreid
Hoe en wanneer kijken
Bij vruchtdragende bomen aan bosranden, waar de vogels een vaste plek kunnen hebben, en langs bergwegen door het nevelwoud, zoals rond Mindo in Ecuador en langs de weg naar Manu in Peru. De zang is vooral in de vroege ochtend te horen.
Staat van instandhouding
Wereldwijd niet bedreigd, maar plaatselijk achteruit door ontbossing op de Andeshellingen.
Wetenschappelijke naam
Pharomachrus auriceps | (Gould, 1842)
Gould beschreef de soort in 1842 als Trogon (Calurus) auriceps; omdat ze later in een ander geslacht is geplaatst, staan auteur en jaartal tussen haakjes. Het geslacht Pharomachrus werd in 1832 ingevoerd door De la Llave. De geslachtsnaam komt van Grieks pharos, 'mantel', en makros, 'lang', naar de lange dekveren. Latijn aurum, 'goud', en -ceps, 'kop': 'goudkop'. Het eerst beschreven exemplaar kwam uit Andes (volgens de beschrijving).