Alle soorten › Zangvogels › Vinkachtigen › Goudstuitorganist
Goudstuitorganist | Chlorophonia cyanocephala
Golden-rumped Euphonia | Eufonia lomidorada | Gaturamo-rei
De goudstuitorganist is de organist met de lichtblauwe kap van de Andes. Hij is sterk afhankelijk van de bessen van maretakken en zwerft daardoor in kleine groepjes door bergbos, bosranden en halfopen land. Hij werd lang samengevoegd met verwante soorten uit Midden-Amerika en het Caribisch gebied.
Geluid
Een zachte, wat klagende fluittoon, vaak in de vlucht, en een gevarieerde, kwetterende zang van heldere, tjilpende en raspende tonen, soms met nagebootste geluiden van andere vogels.
Opname: Juan Freile — CC BY-NC-SA 4.0 · xeno-canto
Herkenning
11 cm, met een korte, dikke snavel. Het mannetje heeft een lichtblauwe kruin en nek, een smal zwart voorhoofd, zwarte wangen en keel en glanzend blauwzwarte bovendelen met een goudgele stuit. De onderdelen zijn oranjegeel. Het wijfje is olijfgroen met een lichtblauwe kruin en nek, een rossig voorhoofd en geelachtig olijfgroene onderdelen; de stuit is groenig geel. Jonge mannetjes lijken eerst op het wijfje en krijgen het donkere kleed geleidelijk.
Verwarringssoorten
De blauwkaporganist uit Midden-Amerika mist de gele stuit en heeft een kastanjebruin voorhoofd; hij is in het gidsgebied hooguit een uiterst zeldzame dwaalgast. De blauwnekorganist Chlorophonia cyanea is grotendeels heldergroen met alleen een blauwe nekband. Andere organisten in het gidsgebied hebben geen blauwe kap; hun wijfjes missen de blauwe kruin.
Leefgebied
Randen van vochtig bergbos, open bos, secundaire begroeiing, plantages en bomen in halfopen land, vooral tussen 1000 en 3000 m, plaatselijk lager. Eet vooral bessen van maretakken, ook andere kleine vruchten, en zoekt in de kronen van bomen, vaak in paren of kleine groepjes. Het nest is een bolvormig bouwsel met een zijingang, verscholen tussen mos of epifyten.
Waar de vogel het meest zit, ingedeeld naar de vegetatie-eenheden van de Andes en de westkust.
Verspreiding en trek
In Colombia in alle drie de Andesketens en in de Sierra Nevada de Santa Marta. In Ecuador op beide flanken van de Andes en in de inter-Andesdalen. In Peru vooral op de oostflank, ook plaatselijk in het westen in het noorden. In Bolivia op de oostflank van de Andes. Ontbreekt op de Galápagos. Buiten het gidsgebied in Venezuela, op de tepuis van het Guyanaschild en in het zuidoosten van Brazilië, Paraguay en het noordoosten van Argentinië.
- Jaarrond
- donker = kerngebied, licht = dun verspreid
Hoe en wanneer kijken
Zoek boomtoppen met bloeiende of vruchtdragende maretakken langs bosranden en wegen in de bergen; de groepjes komen er telkens terug. De zachte fluittoon verraadt vogels die overvliegen.
Staat van instandhouding
Wereldwijd niet bedreigd. De soort verdraagt een verbrokkeld landschap met bomen goed. Plaatselijk worden vogels gevangen voor de kooivogelhandel.
Wetenschappelijke naam
Chlorophonia cyanocephala | (Vieillot, 1818) (GBIF: Euphonia cyanocephala)
Vieillot beschreef de soort in 1818 als Pipra cyanocephala; omdat ze later in een ander geslacht is geplaatst, staan auteur en jaartal tussen haakjes. Het geslacht Chlorophonia werd in 1851 ingevoerd door Bonaparte. De geslachtsnaam combineert Grieks chlōros, 'groen', met de geslachtsnaam Euphonia. De soortnaam komt van Grieks kyaneos, 'donkerblauw', en kephalē, 'kop': 'met blauwe kop'. Het eerst beschreven exemplaar kwam uit (volgens de beschrijving).