Alle soorten › Zangvogels › Tirannen › Grauwe moortiran
Grauwe moortiran | Knipolegus striaticeps
Cinereous Tyrant | Viudita chaqueña | Maria-preta-acinzentada
De grauwe moortiran is een kleine, grijze moortiran van het Chaco-droogbos. In het gidsgebied komt hij alleen in het zuidoosten van Bolivia voor, aan de rand van het verspreidingsgebied. Het mannetje valt op door zijn rode iris en de witte vlek in de vleugel tijdens de vlucht.
Geluid
Een zacht, kort tik; bij de balts maakt het mannetje een korte vlucht omhoog met een droog, klikkend vleugelgeluid.
Opname: Marcelo da Rocha — CC BY-NC-SA 4.0 · xeno-canto
Herkenning
13 cm, met een korte snavel. Het mannetje is leigrijs, op de rug iets donkerder, met zwartachtige vleugels en staart, een witte band aan de basis van de handpennen die vooral in de vlucht zichtbaar is, en een rode iris. Het vrouwtje is grijsbruin van boven met een roodbruine kruin met fijne streping, lichte vleugelstrepen en een witachtige, fijn gestreepte onderzijde. Jonge vogels lijken op het vrouwtje.
Verwarringssoorten
De witvleugelmoortiran Knipolegus aterrimus is groter; het mannetje is zwart in plaats van grijs, en hij leeft hoger, in de droge Andesdalen. De patagonische moortiran Knipolegus hudsoni is als mannetje zwart met een witte vlek op de flank, en komt alleen in de zuidelijke winter voor. Het vrouwtje van de roodstaartmoortiran Knipolegus poecilurus heeft veel roest in de staart en leeft in bergbos.
Leefgebied
Chaco-droogbos, doornstruweel en open bos met struiken in het laagland en de lage voetheuvels, tot ongeveer 1500 m, plaatselijk in de onderste delen van de droge dalen. Zit laag tot halfhoog in struiken en vangt insecten met korte uitvallen, ook naar de grond. Het nest is een kommetje in een struik.
Waar de vogel het meest zit, ingedeeld naar de vegetatie-eenheden van de Andes en de westkust.
Verspreiding en trek
Bolivia: in het zuidoosten, in de Chaco van Santa Cruz, Chuquisaca en Tarija. Ontbreekt in Colombia, Ecuador, Peru en op de Galápagos. Buiten het gidsgebied in West-Paraguay, Noord-Argentinië en uiterst plaatselijk in het zuidwesten van Brazilië.
- Jaarrond
- donker = kerngebied, licht = dun verspreid
Hoe en wanneer kijken
Zoek in de Chaco in het zuidoosten van Bolivia, bijvoorbeeld rond Villamontes of Boyuibe; let op een kleine grijze tiran met een rode iris laag in het doornstruweel.
Staat van instandhouding
Wereldwijd niet bedreigd. Het Chaco-bos wordt op grote schaal ontgonnen voor landbouw en veeteelt, wat de soort plaatselijk treft.
Wetenschappelijke naam
Knipolegus striaticeps | (d'Orbigny, ACVMD & de Lafresnaye, 1837)
D'Orbigny, ACVMD & de Lafresnaye beschreef de soort in 1837 als M[uscisaxicola] striaticeps; omdat ze later in een ander geslacht is geplaatst, staan auteur en jaartal tussen haakjes. Het geslacht Knipolegus werd in 1826 ingevoerd door Boie. De geslachtsnaam komt van Grieks knips, 'insect', en legō, 'oppikken', naar de manier van voedselzoeken. De soortnaam komt van Latijn striatus, 'gestreept', en -ceps, 'kop'. Het eerst beschreven exemplaar kwam uit Chiquitos, Santa Cruz, Bolivia.