Alle soorten › Zangvogels › Tirannen › Witvleugelmoortiran
Witvleugelmoortiran | Knipolegus aterrimus
White-winged Black Tyrant | Viudita común | Maria-preta-bate-rabo
De witvleugelmoortiran is een zwarte moortiran van droge struikrijke hellingen en dalen in de Andes van Peru en Bolivia. Het mannetje toont in de vlucht een opvallende witte vleugelband. In de balts vliegt het mannetje steil op vanaf een uitkijkpost en laat zich dan weer vallen.
Geluid
Een zacht pik of tsik; bij de baltsvlucht maakt het mannetje een droog, ratelend of klikkend geluid.
Opname: Martin Toledo — CC BY-NC-SA 4.0 · xeno-canto
Herkenning
17 cm, met een vrij lange staart en een blauwgrijze snavel. Het mannetje is geheel zwart, met een brede witte band over de basis van de handpennen die in rust grotendeels verborgen is en in de vlucht duidelijk zichtbaar wordt. Het vrouwtje is grijsbruin van boven, met een kaneelkleurige stuit en staartbasis, twee lichte vleugelstrepen en een lichte, kaneelkleurig getinte onderzijde. Jonge vogels lijken op het vrouwtje.
Verwarringssoorten
Berlioz' moortiran Knipolegus cabanisi en de junínmoortiran Knipolegus signatus missen het wit in de vleugel en leven in bergbos. Het mannetje van de grauwe moortiran Knipolegus striaticeps is kleiner en grijs, en leeft in de Chaco. Salvins negrito Lessonia oreas is kleiner, met een roodbruine rug, en loopt op de grond bij water op de hoogvlakte. De briltiran Hymenops perspicillatus heeft een gele huidring rond het oog.
Leefgebied
Droog struweel, struikrijke hellingen, ravijnen met cactussen en doornstruiken, oeverstruweel, heggen en akkerranden in de droge inter-Andesdalen en op de westflank, ongeveer tussen 1500 en 3800 m. Zit vrij open op de top van een struik of rots en vangt insecten met korte uitvallen, vaak naar de grond. Het nest is een kommetje in een struik of rotsspleet.
Waar de vogel het meest zit, ingedeeld naar de vegetatie-eenheden van de Andes en de westkust.
Verspreiding en trek
Peru: in de Andes van het noorden tot het zuiden, vooral in de droge inter-Andesdalen en op de westflank. Bolivia: in de droge dalen en op de hellingen van de Andes. Ontbreekt in Colombia, Ecuador en op de Galápagos. Buiten het gidsgebied in het westen van Argentinië.
- Jaarrond
- donker = kerngebied, licht = dun verspreid
Hoe en wanneer kijken
Zoek op struikrijke hellingen in de droge dalen van Peru en Bolivia, bijvoorbeeld rond Cusco of Cochabamba; let op een zwarte tiran die bij het opvliegen een witte vleugelband laat zien.
Staat van instandhouding
Niet geëvalueerd in de huidige indeling. De soort is in het droge struweel van de Andes vrij algemeen en verdraagt een kleinschalig agrarisch landschap.
Wetenschappelijke naam
Knipolegus aterrimus | Kaup, 1853
Kaup beschreef de soort in 1853 en plaatste haar meteen in het geslacht waarin ze nog altijd staat. Het geslacht Knipolegus werd in 1826 ingevoerd door Boie. De geslachtsnaam komt van Grieks knips, 'insect', en legō, 'oppikken', naar de manier van voedselzoeken. De soortnaam komt van Latijn aterrimus, 'zeer zwart, gitzwart'. Het eerst beschreven exemplaar kwam uit Cochabamba, Bolivia.