Alle soorten › Zangvogels › Tirannen › Grijs-witte elenia

Grijs-witte elenia | Pseudelaenia leucospodia

Grey-and-white Tyrannulet | Tiranolete grisiblanco | Poiaeiro-cinza-e-branco

De grijs-witte elenia is een kleine, grijsbruine tiran van droog struikgewas in de kustvlakte van het zuidwesten van Ecuador en het noordwesten van Peru. Hij is de enige soort van het geslacht Pseudelaenia en komt buiten dit gebied niet voor. Bij opwinding zet hij een borstelige kuif op, waarin een witte vlek zichtbaar wordt.

Grijs-witte elenia (Pseudelaenia leucospodia)
Foto: Nick Athanas — CC BY-SA 2.0 · Wikimedia Commons

Geluid

Een droog, scherp tsjip en een korte reeks krassende, wat stotterende tonen, vaak door twee vogels tegelijk.

Luister: ZangXC264667

Opname: Paul Coopmans — CC BY-NC-SA 4.0 · xeno-canto

Herkenning

12,5 cm, met een dunne, zwarte snavel en een borstelige kuif met een witte middenvlek die meestal verborgen blijft. De bovendelen zijn grijsbruin, met een lichte teugel en een onduidelijke lichte wenkbrauwstreep. De vleugels zijn donkerbruin, met vage lichte vleugelstrepen en randen. De onderdelen zijn vuilwit, met een grijsachtige waas op de borst. De seksen zijn gelijk.

Verwarrings­soorten

De geelkeelvliegenpikker Camptostoma obsoletum is kleiner, met een opgewipte staart, een geelachtige buik en duidelijke vleugelstrepen. De muisgrijze vliegenpikker Nesotriccus murinus is bruiner en langer, met okerkleurige vleugelstrepen en een duidelijker wenkbrauwstreep. De ecuadoraanse elenia Myiopagis subplacens is groener, met een gele buik, en leeft in vochtiger bos.

Leefgebied

Droog struikgewas, doornstruweel en halfwoestijn met verspreide struiken en algarrobo (Prosopis), vooral in de kustvlakte, van zeeniveau tot enkele honderden meters hoogte. Zoekt insecten tussen de takken van struiken en lage bomen. Over het nest is weinig bekend.

Waar de vogel het meest zit, ingedeeld naar de vegetatie-eenheden van de Andes en de westkust.

Verspreiding en trek

Ecuador: in het droge zuidwesten, vooral op het schiereiland Santa Elena, in Guayas en El Oro. Peru: in de kustvlakte van het noordwesten, in Tumbes, Piura en Lambayeque, zuidwaarts tot La Libertad. Ontbreekt in Colombia, Bolivia en op de Galápagos. Komt buiten het gidsgebied niet voor.

  • Jaarrond
  • donker = kerngebied, licht = dun verspreid
Dichtheidskaart uit de waarnemingen van GBIF (2006-10-01 – 2026-09-30), geteld per hokje van 1,41° en per maand en gedeeld door alle vogelwaarnemingen in datzelfde hokje — zo telt niet mee hoeveel vogelaars er kijken. De kleurdiepte volgt dat aandeel en loopt geleidelijk af; de kaart houdt zich dus niet aan landsgrenzen. Landcontouren: Natural Earth (publiek domein).

Hoe en wanneer kijken

Zoek in droog doornstruweel met algarrobo in de kustvlakte van Piura of Santa Elena, in de vroege ochtend, als vogels het actiefst zijn en roepen.

Staat van instandhouding

Wereldwijd niet bedreigd. De droge bossen en struwelen van de kust worden plaatselijk gekapt voor brandhout en landbouw.

Wetenschappelijke naam

Pseudelaenia leucospodia | (Taczanowski, 1877)

Taczanowski beschreef de soort in 1877 als Elainea leucospodia; omdat ze later in een ander geslacht is geplaatst, staan auteur en jaartal tussen haakjes. Het geslacht Pseudelaenia werd in 1988 ingevoerd door Lanyon. De geslachtsnaam komt van Grieks pseudos, 'vals', en het geslacht Elaenia: een 'valse elenia'. De soortnaam komt van Grieks leukos, 'wit', en spodios, 'asgrauw'. Het eerst beschreven exemplaar kwam uit Tumbes, Peru.