Alle soorten › Zangvogels › Zwaluwen › Grijsborstpurperzwaluw
Grijsborstpurperzwaluw | Progne chalybea
Grey-breasted Martin | Golondrina acerada | Andorinha-grande
De grijsborstpurperzwaluw is de algemeenste purperzwaluw van het tropische laagland en leeft graag dicht bij mensen. Paartjes en groepjes zitten op draden, daken en dode bomen in dorpen en steden en langs rivieren. Naast de standvogels trekken in de zuidelijke winter vogels uit het zuiden van het continent het gidsgebied in.
Geluid
Een rijk, gorgelend gekwetter, vaak in de vroege ochtend vanaf een uitkijkpost; roep een warm, kort tsjiew.
Opname: Jacob Wijpkema — CC BY-NC-SA 4.0 · xeno-canto
Herkenning
16–18 cm, forse zwaluw met brede vleugels en een licht gevorkte staart. Het mannetje is van boven glanzend staalblauw, met een grijsbruine keel, borst en flanken en een witte buik en onderstaartdekveren. Het vrouwtje is van boven matter en van onder iets donkerder grijsbruin. Jonge vogels zijn van boven bruiner, met weinig glans. De seksen zijn verder gelijk.
Verwarringssoorten
De bruinborstzwaluw Progne tapera is van boven bruin, zonder blauwe glans, en heeft een witte keel met een bruine borstband. Het vrouwtje van de purperzwaluw Progne subis heeft een grijze halsband en een gestreepte buik. De caribische purperzwaluw Progne dominicensis is als dwaalgast mogelijk; het mannetje heeft een glanzend donkere borst, het vrouwtje is vrijwel gelijk. De witvleugelzwaluw Tachycineta albiventer en andere kleinere zwaluwen zijn van onder geheel wit.
Leefgebied
Dorpen, steden, open terrein met verspreide bomen, weiden, bosranden en oevers van rivieren en meren in het laagland en de lagere heuvelzone, meest beneden 1500 m, plaatselijk hoger. Jaagt in de lucht op vliegende insecten, vaak in groepjes. Nestelt in holten in gebouwen, dode bomen, oevers en nestkasten, soms in losse kolonies.
Waar de vogel het meest zit, ingedeeld naar de vegetatie-eenheden van de Andes en de westkust.
Verspreiding en trek
In Colombia wijdverbreid in het laagland, ook in de dalen van de Magdalena en de Cauca. In Ecuador in het westelijke en oostelijke laagland. In Peru in het Amazonegebied en in het noordwesten. In Bolivia in het laagland. Ontbreekt op de Galápagos. Buiten het gidsgebied van Mexico tot Argentinië; de zuidelijke vogels trekken in de zuidelijke winter naar het noorden.
- Jaarrond
- donker = kerngebied, licht = dun verspreid
Hoe en wanneer kijken
Kijk in dorpen en rivierstadjes in het laagland op draden, daken en kerktorens; vooral in de vroege ochtend zitten paartjes daar te zingen.
Staat van instandhouding
Wereldwijd niet bedreigd. De soort profiteert van bebouwing en open landschap en is in het grootste deel van het areaal algemeen.
Wetenschappelijke naam
Progne chalybea | (Gmelin, 1789)
Gmelin beschreef de soort in 1789 als Hirundo chalybea; omdat ze later in een ander geslacht is geplaatst, staan auteur en jaartal tussen haakjes. Het geslacht Progne werd in 1826 ingevoerd door Boie. De geslachtsnaam verwijst naar Procne (Grieks Proknē), een koningin uit de Griekse mythologie die in een zwaluw werd veranderd. Latijn chalybeus betekent 'staalblauw' (van Grieks khalups, 'staal'), naar de glanzend blauwe bovendelen. Het eerst beschreven exemplaar kwam uit Cayenne, Frans-Guyana.