Alle soorten › Zangvogels › Zwaluwen › Patagonische purperzwaluw
Patagonische purperzwaluw | Progne elegans
Southern Martin | Golondrina sureña | Andorinha-do-sul
De patagonische purperzwaluw broedt in het zuiden van Zuid-Amerika en trekt in de zuidelijke winter naar het westen van het Amazonegebied. Daar vormt hij boven de grote rivieren soms grote groepen. Het mannetje is geheel glanzend blauwzwart en lijkt sterk op dat van de purperzwaluw uit Noord-Amerika, die juist in de andere helft van het jaar in het gidsgebied is.
Geluid
Een gorgelend, kwetterend gezang en een warme, korte roep, vergelijkbaar met die van de purperzwaluw.
Opname: JAYRSON ARAUJO DE OLIVEIRA — CC BY-NC-SA 4.0 · xeno-canto
Herkenning
18–20 cm, forse zwaluw met lange, brede vleugels en een duidelijk gevorkte staart. Het mannetje is geheel glanzend blauwzwart tot paarsachtig. Het vrouwtje is van boven matter blauwzwart en van onder donker roetbruin, met lichte randjes die een geschubd patroon geven, vooral op de buik en de onderstaartdekveren. Jonge vogels lijken op het vrouwtje.
Verwarringssoorten
De purperzwaluw Progne subis is in het mannelijk kleed vrijwel gelijk, maar heeft een minder diep gevorkte staart; het vrouwtje heeft een grijze halsband en een lichtere, gestreepte buik. De twee soorten zijn grotendeels in verschillende seizoenen in het gidsgebied. De peruaanse purperzwaluw Progne murphyi is kleiner en leeft alleen langs de kust. De grijsborstpurperzwaluw Progne chalybea heeft een witte buik.
Leefgebied
In de broedtijd open terrein, droogbos, dorpen en steden; nestelt in holten in bomen, gebouwen en oude nesten van ovenvogels. In de winterkwartieren rivieren, riviereilanden, oevers en open terrein in het Amazonelaagland, vooral beneden 500 m. Jaagt in de lucht op vliegende insecten en overnacht in groepen in bomen langs rivieren of in stadjes.
Waar de vogel het meest zit, ingedeeld naar de vegetatie-eenheden van de Andes en de westkust.
Verspreiding en trek
In Bolivia broedvogel in het zuiden en zuidoosten, onder meer in de Chaco en in de lagere dalen van de Andes, en doortrekker in het noorden. In Peru, Ecuador en Colombia wintergast en doortrekker in het Amazonelaagland ten oosten van de Andes, vooral van april tot september. Ontbreekt op de Galápagos. Buiten het gidsgebied broedt hij in Argentinië, Paraguay en Uruguay.
- Zomergast (ca. apr–sep)
- Wintergast (ca. okt–mrt)
- Doortrek (mrt–apr, okt–nov)
- donker = kerngebied, licht = dun verspreid
Hoe en wanneer kijken
Zoek in de zuidelijke winter langs de grote rivieren van het Amazonegebied, bijvoorbeeld rond Iquitos en in het zuidoosten van Peru, naar groepen donkere purperzwaluwen boven het water en bij slaapplaatsen in de avond.
Staat van instandhouding
Wereldwijd niet bedreigd. De soort komt in een groot areaal voor en nestelt ook in gebouwen.
Wetenschappelijke naam
Progne elegans | Baird, 1865
Baird beschreef de soort in 1865 en plaatste haar meteen in het geslacht waarin ze nog altijd staat. Het geslacht Progne werd in 1826 ingevoerd door Boie. De geslachtsnaam verwijst naar Procne (Grieks Proknē), een koningin uit de Griekse mythologie die in een zwaluw werd veranderd. Latijn elegans betekent 'verfijnd, keurig'. Het eerst beschreven exemplaar kwam uit Río Bermejo, Argentinië.