Alle soorten › Zangvogels › Ovenvogels en muisspechten › Grijsborststekelstaart

Grijsborststekelstaart | Synallaxis hypospodia

Cinereous-breasted Spinetail | Pijuí cenizo | João-grilo

De grijsborststekelstaart is een stekelstaart van natte graslanden en savannen in het laagland van Bolivia en het uiterste zuidoosten van Peru. Hij leeft in grasland met verspreide struiken, vaak dicht bij water. Het grootste deel van zijn verspreiding ligt in Brazilië.

Grijsborststekelstaart (Synallaxis hypospodia)
Foto: Hector Bottai — CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons

Geluid

Een gehaast, luid gesnater op gelijke toonhoogte dat aan het eind versnelt; ook beschreven als een hoog, scherp toet-drrrrrruh.

Luister: ZangXC1164010

Opname: Jacob Wijpkema — CC BY-NC-SA 4.0 · xeno-canto

Herkenning

15–16 cm, met een lange, getrapte staart. Kruin en nek zijn kastanjeroodbruin, met een vage grijze wenkbrauwstreep. De rug is donkerbruin, de vleugeldekveren zijn kastanjeroodbruin en de staart is bruin. De keel is witachtig, de borst grijsbruin en de buik witachtig. De seksen zijn gelijk.

Verwarrings­soorten

Temmincks stekelstaart Synallaxis albescens leeft in vergelijkbaar open terrein, maar is lichter, met een olijfbruine rug, een licht beigegrijze borst en een keel met zwarte vlekjes. De roetkruinstekelstaart Synallaxis frontalis heeft een donker grijsbruin voorhoofd en een roodbruine staart, en leeft in droger bos en struweel. De geelkinstekelstaart Certhiaxis cinnamomeus is van boven roodbruin en van onderen wit, met een kleine gele kinvlek, en leeft in moerasbegroeiing.

Leefgebied

Seizoensgebonden natte graslanden, struweel en savanne, meestal in de buurt van water, van zeeniveau tot ongeveer 700 m. Zoekt laag in de begroeiing en op de grond naar insecten. Het nest is een bol van takjes met een ingangsbuis, laag in een struik.

Waar de vogel het meest zit, ingedeeld naar de vegetatie-eenheden van de Andes en de westkust.

Verspreiding en trek

Ontbreekt in Colombia, Ecuador en op de Galápagos. In Peru alleen in het uiterste oosten van Madre de Dios (Pampas del Heath); enkele verspreide meldingen uit centraal Peru zijn onzeker. In Bolivia in het noorden en oosten, in de savannen van Beni en Santa Cruz. Buiten het gidsgebied wijdverbreid in Brazilië.

  • Jaarrond
  • donker = kerngebied, licht = dun verspreid
Dichtheidskaart uit de waarnemingen van GBIF (2006-10-01 – 2026-09-30), geteld per hokje van 1,41° en per maand en gedeeld door alle vogelwaarnemingen in datzelfde hokje — zo telt niet mee hoeveel vogelaars er kijken. De kleurdiepte volgt dat aandeel en loopt geleidelijk af; de kaart houdt zich dus niet aan landsgrenzen. Landcontouren: Natural Earth (publiek domein).

Hoe en wanneer kijken

Zoek in de natte savannen van Beni en het noordoosten van Santa Cruz in grasland met struiken; de vogel zingt vanaf een lage struik, vooral in de ochtend.

Staat van instandhouding

Wereldwijd niet bedreigd. Omzetting van savanne in landbouwgrond en branden tasten het leefgebied plaatselijk aan.

Wetenschappelijke naam

Synallaxis hypospodia | Sclater, 1874

Sclater beschreef de soort in 1874 en plaatste haar meteen in het geslacht waarin ze nog altijd staat. Het geslacht Synallaxis werd in 1818 ingevoerd door Vieillot. De geslachtsnaam komt van Oudgrieks sunallaxis, 'uitwisseling'. De soortnaam komt van Grieks hupo, 'onder', en spodios, 'asgrijs', naar de grijze onderdelen. Het eerst beschreven exemplaar kwam uit Bahia, Brazilië.